توصيه مطلب
۰
 
دوفصلنامه شماره 7
 

فهرست مطالب
دوفصلنامه شماره 7
 

دوگانگي سياست روسيه در قضيه استقلال اوستياي جنوبي و كوزوو
نويسندگان: دكتر حسین احمدی، مسعود رضایي
چكيده

مقاله حاضر در پاسخ به اين سؤال كه چه كنشها و پويشهاي بينالمللي در حوزه پيراموني روسيه، دگرگوني رويكردهاي سياسي و امنيتي اين كشور را در حیاط خلوت خود دامن زده است، در تشريح و تبيين دلايل و ريشههاي يكسان قلمداد كردن تحولات اوستياي جنوبي و كوزوو از جانب روسيه، بر اين نكته تأكيد مينمايد كه استقلال كوزوو از صربستان به انگيزه احياي نفوذ روسيه در مناطق سنتي اين كشور دامن زده است. مخالفت روسيه با استقلال كوزوو را ميتوان مخالفت با محصور شدن آن در مرزهاي جغرافيايي خود و به بازي نگرفتن اين كشور در مديريت امور بينالملل دانست. روسيه جذب كشورهاي حاضر در حوزه نفوذ سنتي خود از سوي آمريكا و كشورهاي اروپايي در نهادهاي غربي چون ناتو و اتحاديه اروپا را بهنحوي مانعتراشي در مسير تحقق آرمان قدرت بزرگ خود و پيگيري سياست «دربرگيري» اين كشور از سوي غرب در قالبي جديد ميداند. از همين رو نيز مسكو براي توجيه حمله خود به گرجستان در ماه اوت ۲۰۰۸ تلاش كرده است تا مداخله نظامي ناتو براي متوقف ساختن پاكسازي نژادي آلبانيهاي كوزوو را مشابه اقدامات خود در خاك گرجستان توجیه نمايد. از اينرو در اين مقاله به گونهاي توصيفي و تحليلي ابعاد و جوانب اين ديدگاه نزد روسيه در قضيه فوق مورد واکاوي، نقد و بررسي قرار ميگيرد.

نقش حضورآمریکا در قفقاز بر روابط ایران و آذربایجان
نويسندگان: دكتر هادي زرگري، حبيب رضازاده
چكيده

بعد از فروپاشي شوروي، آمريكا كه خود را در عرصه جهان يكهتاز ميديد خواهان ايفاي نقشي فعال و مؤثر در كشورهاي استقلال يافته از شوروي بود و نیز تمايل اين كشورها بهویژه جمهوری آذربایجان به غرب و بالاخص به آمريكا اين نفوذ را تسهيل مينمود. در انديشه نخبگان سياست خارجي آمريكا اين فكر پيدا شده بود كه با تجزيه اتحاد شوروي و خروج جهان از نظام دو قطبي، اين كشور قادر است براي اولين بار حضور سياسي خود را در كشورهاي تازه استقلاليافته تا مرزهاي چين حاكم نموده و با اين حضور سياسي در ساير ابعاد نيز به موفقيتهايي نائل گردد. در بین کشورهای منطقه قفقاز، حضور آمریکا در جمهوری آذربایجان بر روابط ایران با این جمهوری تأثیرات منفی داشته است از جمله در مباحث انتقال انرژی، تعیین رژیم حقوقی دریای خزر، مباحث امنیتی و... ازاینرو مقاله دلیل این حضور و ایجاد موانع در موفقیت ایران در دستیابی به اهداف خود در منطقه قفقاز را بر اساس تضاد ایران با آمریکا و مبنای رویکرد نظری نئورئالیسم قابل فهم میداند.

قدرت نرم و دیپلماسی عمومی آمریکا در افغانستان؛ بررسی اقدامات، موانع و نتایج
نويسندگان: دكتر بهرام اميراحمديان، مهرداد پهلوان
چكيده
با آشکار شدن نتایج مطلوب و کم هزینه رویکردهای نرم افزارانه، دیپلماسی عمومی و قدرت نرم به موضوعی تبدیل شده که مجدانه توسط اغلب کشورها و واحدهای سیاسی دنبال میشود. از اینرو پیگیری رویکردهای نرم در سیاست خارجی ایالات متحده جایگاه ویژهای یافته است. علاوه بر اظهارات کارشناسان، سیاستمداران و مقامات رسمی آمریکا در اهمیت دیپلماسی عمومی، میزان ادبیات تولید شده در این حوزه بیانگر عزم جدی واشنگتن در تحقق اهداف خود از مجرای دیپلماسی عمومی است. پس از تجربه رویکردهای سختافزارانه و ناکارآمدی استفاده از ابزارهای نظامی، سیاست آمریکا در افغانستان بهعنوان بخش مهمی از مجموعه سیاست خارجی آمریکا، بهدنبال استفاده بیشتر از روشهای نرم در افغانستان است تا ضمن کاهش هزینه و نارضایتیها دستاوردهای بیشتری را نصیب خود سازد. این مقاله تلاش میکند ضمن واکاوی دیپلماسی عمومی آمریکا در افغانستان، موانع موجود در این امر را برجسته نموده و به برخی از نتایج کسب شده دیپلماسی عمومی آمریکا در افغانستان بپردازد. به نظر میرسد همکاری با عناصر مذهبی، مردم افغانستان، آموزش، استفاده از رسانهها و فعالیتهای زیربنایی که توسط آژانس توسعه بینالمللی آمریکا انجام میشود، شاخصههای اصلی دیپلماسی عمومی آمریکا در افغانستان را تشکیل دهد. همچنین محیط سخت ژئوپلتیکی که دسترسی به تمامی نقاط افغانستان را دشوار ساخته است در کنار نیروهای افراط و جامعه سنتی موانع اصلی در برابر دیپلماسی عمومی آمریکا در افغانستان میباشند. اظهارات و نظرسنجیهای انجام شده بیانگر آن است که دیپلماسی عمومی آمریکا در افغانستان ضمن ایجاد تغییراتی در چارچوبهای فرهنگی این کشور نتوانسته نتایج مطلوبی در این کشور کسب نماید.

روابط استراتژیک اسرائیل – آذربایجان و پیامدهای آن بر امنیت جمهوری اسلامی ایران
نويسندگان: دكتر علی سعادت، دكتر يدالله دهقان، مرتضي حسينپور
چكيده

تولد اسرائيل در منطقه خاورميانه و حضور آن در مناطق خلاء قدرت در آسیای مرکزی و قفقاز وضعيت پيچيده‏اي را از لحاظ امنيت منطقهاي رقم زده است و تأسيس يک رژيم منطقه‏اي با ثبات را با دشواريها و موانع حاد و اساسي مواجه ساخته است. اسرائيل يکي از تهديدهاي جدي عليه امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران است. در اين تحقيق با بررسی حضور اسرائیل در مرزهای ایران بهخصوص نفوذ آن در جمهوری آذربایجان به ديدگاههاي مختلف در مورد علل و زمينه‏هاي اين تهديد اشاره شده است. همچنين تهديدهاي اسرائيل در دو سطح تهديدات مستقيم و غيرمستقيم مورد بررسي قرار گرفته است. که از لحاظ سياسي، اقتصادي، نظامي و تبليغي تهديدي مستقيم بر ضد امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران محسوب مي‏شود. در حال حاضر همه تهدیدات یاد شده توأم با جنگ رواني و رسانهای بر ضد ايران میباشد و مورد حمایت آمریکا نیز است. اسرائيل همچنين از طريق برقراری روابط استراتژيک با کشورهاي ديگر سعی دارد بر روابط ایران با آن کشورها تأثیر گذاشته و خود را از انزوای سیاسی موجود در منطقه برهاند. علیهذا سؤالات اساسی این تحقیق اینگونه مطرح میشود که «عوامل مؤثر در افزایش روابط آذربایجان – اسرائیل کدامند؟» و «این روابط چه تأثیری برامنیت ملی جمهوری اسلامی ایران خواهد داشت؟» در این تحقیق سعی شده است با رویکردی واقعگرایانه و نگرشی تحلیلی و توصیفی ریشههای همکاریها و مناسبات دوکشور آذربایجان و اسرائیل مطالعه و پیامدهای آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران سنجیده شود.

اقشار اجتماعی و دلایل تاریخی مؤثر در احیا و توسعه زبان فارسی در عصر استیلای مغولان در آسیای مركزي
نويسنده: دکتر علی بحرانیپور
چكيده
سلطه امپراطوری مغول بر سراسر اوراسیا گرچه با شعار چنگیزخان مبنی بر تأسیس امپراطوری متحد ترک و مغول آغاز شد، اما با شکسته شدن مرزهای سیاسی و حذف حکومتهای ترکی چون خوارزمشاهان و قراختائیان، و نیز به دلایل عمیق فرهنگی، زبان فارسی دست کم در نیمه غربی قلمرو مغولان( از آسیای مركزي تا آسیای صغیر) زبان اصلی دیوانسالاری، محاوره، شعر و ادب و زبان تجارت و ارتباطات منطقهای شد. پس از مرگ چنگیزخان، قلمروِ او به چهار قلمرو(الوس) تقسیم شد که عبارت بودند از الوس جغتای(آسیای مركزي)، الوس منکو (ایران ایلخانی) و سلسله یوان(چین)، الوس جوچی یا اردوی زرین(روسیه). در این میانه، بین جغتائیان و ایلخانان بر سر خراسان و تصاحب آسیای مركزي و شهرهای واقع در اواسط جاده ابریشم رقابت و نقار بود. اما حتی در شرایطی که رابطه ایلخانان و جغتائیان غالبا شکل جنگی و نظامی داشت، زبان فارسی در مناطق مذکور احیا شده بود و رو به توسعه داشت. هدف نوشته حاضر بررسی اقشار درگیر و دلایل تاریخی مؤثر در احیا و توسعه زبان فارسی در آسیای مركزي در عصر استیلای مغولان است.

اقتصاد توسعه و برنامهریزی اقتصادی در روسیه
نويسندگان: دكتر مهدی بیگدلو، مرتضی باقری، عبدالرضا باقری
چكيده

بدون شک روسیه را باید یکی از بازیگران اصلی و قدرتهای برتر اقتصادی جهان دانست، زيرا با علم به اینکه در ساختار نوین اقتصاد سیاسی بینالملل، بنیان قدرت از وجه نظامی به وجه اقتصادی و فنآوری انتقال یافته و محور دیپلماسی، نه صرف تمرکز بر امور و مسائل سیاسی و نظامی بلکه تمرکز بر مراودات اقتصادی است، لذا بسیار تلاش میکند تا برای تحکیم ارکان مادی هژمونی خود بر اقتصاد جهانی، الگوی رفتار سیاسی واقعگرایانه را در پیش گيرد و بهواسطه در اختیار داشتن منابع سرشار انرژی، از آن بهعنوان ابزار اعمال قدرت و کسب ثروت بهرهبرداری کنند.
این پژوهش با بهرهگیری از منابع کتابخانهای و به روشی تحلیلی-توصیفی به بررسی اقتصاد توسعه در روسیه پرداخته و با بررسی سیاستهای اقتصادی دوران یلتسین و پوتین و نیمنگاهی به دوران مدودف به این نتیجه دست یافته است که حرکت توسعهای روسیه بیشتر مبتنی بر حمایت اولیه دولت از صنایع بوده و حرکت توسعه دولت-محور در دوران پوتین در کنار توجه به توسعه بخش خصوصی و حذف الیگارشی نمود یافته و روسیه توانسته در سالهای بعد از فروپاشی بهخصوص در دهه اخیر رشد قابل توجهی در شاخصهای توسعه داشته باشد.

جنگ سرد جدید و منطقه آسیای مرکزی و قفقاز
نويسندگان: دكتر سیده مطهره حسینی، طالب ابراهیمی، یوسف جعفری
چكيده

جنگ سرد جديد اصطلاحی است که با بالاگرفتن اختلاف‎ نظرها بين مسکو و واشنگتن، به ‎منظور توصيف رويارويي‎هاي سياسي و استراتژيک فدراسيون روسيه با ايالات ‎متحده و در مراحل بعدي، ميان کشورهاي شرقي عضو اسكو و دولتهاي غربي عضو ناتو به‎کار برده مي‎شود. جنگ سرد جديد تمامي جوانب روابط روسيه و بعضا چين با کشورهاي غربي را دربر مي‎گيرد و در درجه اول، مناسبات ميان روسيه و آمريکا در زمينه‎ سياسي وخيم مي‎شود. آسياي ‎مرکزي و قفقاز جنوبي نيز از مهم‎ترين مناطقي هستند که عرصه‎ جديد رقابت در اين دور از جنگ سرد را تشکيل مي‎دهند. در این میان، آسیای مرکزی و قفقاز از مهمترین عناصر اتخاذ سیاستهای مسکو در فضای پهناور شوروی سابق هستند. این در حالی است که روند تدریجی حضور نظامی آمریکا در آسیای مرکزی و قفقاز بازی با حاصل جمع صفر است که به ضرر روسیه در حال انجام میباشد. از نظر استراتژیستهای روسی وجود پایگاههای نظامی ایالات متحده در آسیای مرکزی و قفقاز مانع بزرگی در برابر پیوند ژئوپلتیکی مسکو با جمهوریهای آسیای مرکزی و قفقاز بوده و تلاش مسکو باید در راستای حذف سلطه نظامی واشنگتن و ناتو در حیاط خلوت روسیه قرار گیرد. از اینرو جهت یافتن نشانههای بروز جنگ سرد جدید بیشترین توجهات را معطوف به مناطق ژئوپلتیکی آسیای مرکزی و قفقاز میباشد.

ارزيابي عوامل مؤثر بر جذب سرمايهگذاري خارجي در منطقه آسياي مركزي و قفقاز
نويسندگان: دكتر مريم فراهاني، دكتر ليلا تركي
چكيده

اين مطالعه به دنبال شناسايي عوامل مؤثر بر جذب سرمايهگذاري مستقيم خارجي در منطقه آسياي مرکزي و قفقاز است تا از رهگذر اين بررسي، امکان سرمايهگذاري ايرانيان و همچنين افزايش مناسبات تجاري ايران با کشورهاي منطقه ارزيابي شود. در اين خصوص، يک مدل رگرسيون با روش دادههاي تابلوئي، در چارچوب الگوي مزيت مکاني سرمايهگذاري مستقيم خارجي، در دوره زماني ۲۰۱۰-۱۹۹۰ برآورد شده است.
نتايج حاصل از برآورد الگو نشان ميدهد که توليد ناخالص داخلي بر جذب سرمايهگذاري مستقيم خارجي در منطقه تأثيري مثبت و معنادار داشته است، به طوريکه با افزايش ۱ درصدي در توليد ناخالص داخلي، جذب سرمايهگذاري مستقيم خارجي، ۶/۱ درصد افزيش مييابد. افزايش ارزش پول ملي نيز تأثيري مثبت و معنادار بر جذب سرمايهگذاري مستقيم خارجي داشته است، در حاليکه شاخص قيمت عمده فروشي که معياري از افزايش هزينههاي توليد در منطقه ميباشد، بر جذب سرمايهگذاري خارجي تأثيري معنادار نداشته است.
همچنين، نتايج نشان ميدهد که کاهش محدوديتهاي تجارت درکشورهاي مورد مطالعه منجر به جذب بيشتر سرمايهگذاري مستقيم خارجي خواهد شد. اين نتيجه بر لزوم و اهميت تعميق همکاريها، در چارچوب همکاريهاي اقتصادي منطقهاي، همچون اکو دلالت دارد.

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 31025