توصيه مطلب
۰
 
کاروان حج از سرزمين روس
 

کاروان حج از سرزمين روس
 

ايراس: حج ساليان سال است که پيوندي عميق ميان مسلمانان جهان برقرار کرده و آنها را از اقصي نقاط جهان از جمله روسيه گرد هم ميآورد. در سال ۲۰۰۹ ميلادي مدودييف، رئيس جمهور وقت، در حضور رئيس جمهور مصر به روشني اذعان داشت که فدراسيون روسيه «به خودي خود بخشي اساسي از اين جهان اسلام است». ريشههاي چنين ادعايي يکباره به دست نيامده است. رواج اسلام در روسيه به تدريج آغاز شد و رو به گسترش نهاد. ابتدا اين تاتارهاي قازان بودند که در قرن شانزدهم مسلمان شدند و در قرن هجدهم تاتارهاي کريمه به آنها پيوستند. سپس قزاقها، ساکنان قفقاز و آسياي مرکزي در نيمه دوم قرن نوزدهم کمکم به روسيه پيوسته و به عنوان مثال تاشکند در سال ۱۸۶۵ و عشقآباد در سال ۱۸۸۱ جزو اراضي سرزمين سپيد روس شدند. از همان آغاز مسلمانان روسيه انجام فريضهي حج را يکي از برنامههاي اساسي زندگي خود قرار دادند و از همان ديرباز کساني که از حج بازميگشتند را حاجي لقب داده و برايشان احترام خاصي قائل هستند.

در تاريخ روسيه با سفرنامهها و حجنامههاي زيادي آشنا ميشويم که حکايت از قدمت طولاني اين سفر الهي و معنوي در ميان مردمان سرزمين باستاني روس دارد. همچنين در ميان زائران حرم امن الهي نام برخي از افراد خاندان سلطنتي و تزارهاي روس به چشم ميخورد. نورسلطان، ملکه قازان بود که در سال ۱۴۹۴ با عبور از درياي سياه و مصر به مکه و مدينه رفته و اعمال حج را به جاي آورد. او پس از بازگشت خودش را ملکه حاجيه ناميد و زان پس در تاريخ او را با اين نام ميخواندند. ملکه حاجيه در حدود ۷۰ سالگي براي بار دوم در سال ۱۵۱۷ به سفر حج مشرف شد. در سال ۱۵۲۴ نيز پسرش، صاحب گيري، خان قازان به سفر حج رفت و در اين ايام تاج و تخت را به برادرزاده ۱۳ سالهاش صفاگيري سپرد. در اواخر قرن هجدهم و آغاز قرن نوزدهم تعداد زائران روسي رو به افزايش نهاد. اولين بيانيه حج در سال ۱۸۰۳ به دليل حضور مسلمانان اهل بخارا در روسيه صادر شد. البته پيش از آن، دولتمردان روس مسئله حج را با مردم تاتار کريمه حل کرده بودند، چرا که آنها بر خلاف نظر دولتمردان همواره سعي داشتند تا آداب و رسوم مسلماني خود را حفظ نمايند و به روند مسيحيسازي مردمان تابعه روسي توجهي نداشتند. چنان که از مستندات و شواهد تاريخي برميآيد، سردمداران روس در قرن نوزدهم با بيميلي به مسلمانان سرزمين خود اجازه ميدادند که به حج بروند. از سوي ديگر، مبلغان دين مسيح نيز در صدد کمرنگ نمودن اسلام و ايجاد مانع براي زائران بودند، اما راه به جايي نبردند و نتوانستند حکومت وقت را تحت تاثير خود قرار دهند. بسياري از شخصيتهاي مشهور روسيه به حج رفتهاند که از آن جمله ميتوان به شهابالدين مرجاني از متفکران برجستهي تاتار از قازان، امام شميل، رهبر سابق داغستان از چچن، شيخ زينالدين ايشان رسولف از باشقيرستان و غيره اشاره کرد.

امروزه بر خلاف ساليان دور که سفر حج در مسيرهاي طولاني و با قطار و يا راههاي دريايي انجام ميگرفت، بيشتر از راههاي هوايي و از چهار مرکز مسکو، قازان، اوفا و يکاترينبورگ صورت ميگيرد. هزينه اين سفر در حال حاضر به طور ميانگين از ۳۰۰۰ تا ۳۵۰۰ دلار تخمين زده ميشود. بيشترين مسلمانان به ترتيب از داغستان و بعد تاتارستان عازم سفر حج ميشوند. امسال هم تعداد زائران خانه خدا از روسيه ۲۲ تا ۲۵ هزار نفر خواهد بود. بنا به دستور دولت روسيه اعياد مذهبي اديان مختلف و از جمله مسلمانان (مانند عيد قربان و مراسم عرفه) طي امسال و سال آينده به طور زنده و مستقيم از کانالهاي تلويزيوني «مير» و «ت.و. سنتر» پخش خواهد شد. روز عيد قربان نيز ۲۵ و يا ۲۶ اکتبر اعلام شده است. براي مثال در قازان ۲۵ اکتبر عيد قربان است.

منابع:
www.xadj.ru/russ-hajj.html
www.islam.ru/content/history/istoriya_hadja_v_rossii_i_dagestane
www.e-islam.ru/newsall/public/?id=۲۰۶۱
www.kazan.aif.ru/society/news/۶۳۲۷۹
www.lenta.ru/news/۲۰۱۲/۰۹/۱۷/kurban/
islamsemya.ru
golosislama.ru/news.php?id=۱۱۵۲۹

نويسنده: دكتر مهناز نوروزي، محقق و پژوهشگر ادبيات روس و عضو شوراي فرهنگي ايراس

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 26409