توصيه مطلب
۱
 
گلنارا کریموا؛ دختري كه مي‌خواهد جانشين پدر شود
نويسنده: فاطمه عطري
 

ايراس: ازبکستان از جمله کشورهای آسیای‌مرکزی است که نظام‌سیاسی آن مبتنی بر اقتدار رئیس‌جمهور است و این مقام نیز هر چهار سال و طی یک انتخابات برگزار می‌شود. در عین حال بعد از فروپاشی شوروی و استقلال این کشور تاکنون اسلام کریموف، رییس جمهور فعلی همواره در راس قدرت بوده است. اما با گذشت زمان و به ویژه با تحولات منطقه و جهان احتمال تغییر در این کشور نیز مطرح شده است. یکی از مهم‌ترین افرادی که در سال‌های اخیر همواره نام وی به عنوان جانشین احتمالی رئیس جمهور مطرح بوده است، گلنارا کریموا، دختر رییس جمهور فعلی است.
گلنارا کریموا؛ دختري كه مي‌خواهد جانشين پدر شود
 

ازبکستان از جمله کشورهای آسیایمرکزی است که نظامسیاسی آن مبتنی بر اقتدار رئیسجمهور است و این مقام نیز هر چهار سال و طی یک انتخابات برگزار میشود. در عین حال بعد از فروپاشی شوروی و استقلال این کشور تاکنون اسلام کریموف، رییس جمهور فعلی همواره در راس قدرت بوده است. اما با گذشت زمان و به ویژه با تحولات منطقه و جهان احتمال تغییر در این کشور نیز مطرح شده است. یکی از مهمترین افرادی که در سالهای اخیر همواره نام وی به عنوان جانشین احتمالی رئیس جمهور مطرح بوده است، گلنارا کریموا، دختر رییس جمهور فعلی است. 

گلنارا بزرگترین دختر رییس جمهور ازبکستان است که حدود چهل سال سن دارد. وی در دانشگاه دولتی تاشکند در رشته اقتصاد تحصیل کرده است و مدرک کارشناسیارشد خود را نیز در رشته مطالعات منطقهای از دانشگاه هاروارد دریافت نموده است. وی همچنین از سال ۲۰۰۹ یعنی هنگامی که کرسی استادی علوم سیاسی را در دانشگاه اقتصاد و دیپلماسی جهانی تاشکند به دست آورد، درجه دکترای علوم سیاسی نیز از همین دانشگاه دریافت کرد. کریموا همچنین مدیریت انستيتوي مطالعات سياسي ازبكستان را بر عهده دارد. این انستیتو روز ۱۹ دسامبر (۲۹ آذر) سال جاری چهارمين نشست باشگاه گفتگوي ازبكستان را در تاشکند برگزار کرد که با هدف ايجاد گفتگوي تخصصي ميان كارشناسان ازبكستان و كارشناسان بينالمللي در زمينههاي نظري و عملي راهاندازي شده است و امسال اساتیدی از کشورهای ایران، آمریکا، روسیه و چین در آن به تبیین ابعادی از مساله جهانی شدن پرداختند.
 
فعالیتهای سیاسی، اجتماعی و هنری
گلنارا کریموا را به عنوان پدیدهای در ازبکستان میشناسند. فعالیتهای وی دامنه وسیعی از اقدامات را شامل میشود که از سیاست گرفته تا هنر و تجارت در آن قرار دارند. وی از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۳ میلادی به عنوان مشاور هیات ازبکستان در سازمان ملل در نیویورک فعالیت میکرد. از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۵ فرستاده ویژه ازبکستان در سفارت این کشور در مسکو بود و از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۸ نیز به عنوان مشاور وزیر امور خارجه خدمت کرد. از فوریه سال ۲۰۰۸ نیز کریموا به عنوان معاون وزیر امور خارجه در امر همکاریهای بینالمللی در امور بشردوستانه و فرهنگی منصوب شد. همچنین در سپتامبر این سال وی به عنوان نماینده دائم ازبکستان در مقر سازمان ملل در ژنو منصوب شد.
 
در گذشته گلنارا کریموا را چندان به عنوان یک شخصیت سیاسی نمیشناختند، حداقل تا زمانی که او از طرف رییس جمهور، اسلام کریموف سمتهایی را در وزارت امور خارجه عهدهدار شد. زیرا او پیش از این بیشتر به تجارت و فعالیتهای اقتصادی مشغول بود. از ابتدای حضور او در عرصههای اجتماعی همواره ادعاهایی درباره تسلط وی بر صنعت نفت و گاز ازبکستان، مطبوعات و رسانههای این کشور، مالکیت شبکههای تلفن همراه، سلامت و توریسم وجود داشته است. همچنین گفته میشود که وی بخشهای خرده فروشی و تفریحگاهها را نیز زیر نظر خود دارد. در اسناد ویکی لیکس نیز سفارت امریکا در ازبکستان، پیرامون قراردادهای نفت خام و یا مشارکت در قراردادهای شرکت کوکاکولا در ازبکستان اتهاماتی را علیه وی مطرح کرده است. 

کریموا در بخش هنر نیز فعالیتهای متعددی داشته است. او در سال ۲۰۰۶ نخستین ویدئو موسیقی خود را ارائه کرد که در آن ترانهای با عنوان فراموشم نکن را خواند و در اثر بعدی خود نیز یک دوئت (دوخوانی) را با خولیو ایگلسیاس اجرا کرد. او در دسامبر سال ۲۰۱۲ میلادی نیز دوئت دیگری را با همراهی هنرپیشه معروف فرانسوی ژرارد دوپاردیو اجرا کرد. در خلال دیدار دوپاردیو از ازبکستان، وی موافقت کرد که در یک فیلم ازبکی ایفای نقش کند که فیلمنامه آن را گلنارا کریموا نوشته است. این فیلم ظاهرا درباره منشا ابریشم معروف آسیای مرکزی است و در قرون پنجم و ششم میلادی در آسیای مرکزی رخ میدهد. 

گلنارا که دوره طراحی جواهرات را در نیویورک دیده است، در ماه مارس سال ۲۰۰۹ مجموعه جواهرات خاص خود را ارائه کرد که با نام «گلی» معروف است. در سپتامبر سال ۲۰۱۰ نیز وی نمایش مد لباس خود را با همین برند در هفته مد نیویورک ارائه کرد که بر اساس معرفی کت بلند سنتی ازبکها بوده است. او در ازبکستان نیز گاه در ابتدای کنسرتهای خود نمایشگاه مد لباسهای زنانه برپا میکند. البته در سپتامبر سال ۲۰۱۱ بر اساس گزارش دیدهبان حقوق بشر و سایر نهادهای حقوق بشری درباره ارتباط  او با حکومت پدرش، نمایش مد وی در هفته مد نیویورک ممنوع شد. در این گزارش اشاره شده بود که بیش از دو میلیون کودک ازبک هر سال برای مدت دو ماه مجبور هستند که مدرسه را ترک کنند تا برای بافت پارچه مورد نیاز طرحهای کریموا پنبه بچینند. 

کریموا فعالیتهای خیریهای را نیز رهبری میکند. از جمله مهمترین برنامههای وی تلاش برای مبارزه با سرطان در کشور ازبکستان است. وی همچنین از بانیان ایجاد ۵ سازمان مردم نهاد (NGO) در ازبکستان بوده است. این سازمانها برنامههای حمایتی از کودکان، جوانان و اقشار آسیبپذیر را دنبال میکنند و از جمله برای حمایت از آموزش کودکان و جوانان فعالیت دارند. او در ورزش کاراته نیز کمربند سیاه دارد. 

گلنارا کریموا و آینده سیاسی ازبکستان 
در آستانه دور قبل انتخابات ریاستجمهوری ازبکستان در سال ۲۰۰۷ از گلنارا به عنوان نخستین نامزد جانشینی پدرش برای دستیابی به این مقام یاد میکردند. از طرفی انتخاب وی به عنوان معاون وزیر خارجه ازبکستان در امور فرهنگی در سال ۲۰۰۸، تا حدی به این شایعات دامن زد که اسلام کریموف مایل است دخترش را به عنوان وارث خود قرار دهد و بنابراین گلنارا باید تجربههای سیاسی خود را نیز در کنار تجربههای اقتصادی و اجتماعی اقزایش دهد تا در آینده به کرسی ریاست جمهوری بنشیند. در عین حال برخی مخالفان معتقدند که تجارت وی به خاطر نفوذ پدرش شکوفا شده است و یکی از اهداف نفوذ گلنارا در حکومت نیز تضمین داراییها و امتیازهای خانواده کریموف است و برای این منظور لازم نیست وی حتما رییس جمهور شود. از طرفی بر سر راه وی در این مقام نیز مشکلاتی وجود دارد. گلنارا به عنوان زنی که تحصیل کرده غرب است و البته توسط مادری روس تربیت شده است و به زبان روسی صحبت میکند، باید در عرصه سیاست ازبکستان که مردان در آن تسلط دارند، برای خود جای پا باز کند. 

ازبکستان در حال حاضر از نظر سیاسی شرایط نسبتا باثباتی را پشت سر میگذارد. افزون بر آن در اغلب کشورهای منطقه متشکلترین مخالفان گروههای اسلامگرا هستند که در خوشبینانهترین حالت، بنیادگرایان را نیز در خود جای میدهند. این در حالیست که در تصوری بدبینانه، حامیان این گروهها و برنامههای آینده آنها نیز در هالهای از ابهام قرار دارد. طالبان که خود در مقطعی ساخته آمریکا و سرویس جاسوسی این کشور بوده است اغلب یکی از حامیان گروههای افراطگرای اسلامی در منطقه است. بنابراین ثبات در ازبکستان به نفع این کشور و نیز تمام همسایگان و کشورهای منطقه است. از این رو در وهله اول در هر دو صورت یعنی چنانچه در انتخابات آتی ازبکستان که طبق روال باید در سال ۲۰۱۴ میلادی برگزار شود، کریموف مجددا انتخاب شود و یا آنکه دخترش گلنارا نامزد شده و جانشین پدرش شود، حداقل در کوتاه مدت این امر به نفع ثبات کشور و منطقه و یا لااقل حفظ وضع موجود خواهد بود.
 
با این همه نباید از نظر دور داشت که استقرار حکومت بر پایه افراد در اغلب کشورهای آسیای مرکزی امری واضح است و چنانچه رهبران این کشورها به ثبات پایدار میاندیشند، باید به طور جدی به زمینهسازی برای گردش نخبگان بپردازند. در عین حال چنانچه در سالهای بعد گلنارا کریموا نیز جانشین پدر شود، به احتمال زیاد این امر تاثیر منفی در روابط ازبکستان با سایر کشورهای منطقه نخواهد داشت. برای مثال از آنجا که ایران همواره در روابط خود با کشورهای منطقه بیطرفانه رفتار کرده، این جانشینی نمیتواند روابط دو کشور را به طور نامناسبی تحت تاثیر قرار دهد. به ویژه آنکه ایران نیز همانند بسیاری از کشورهای منطقه همواره از قدرت گرفتن گروههای افراطی و بیثباتی در منطقه ناخشنود بوده و همواره به تقویت روابط خود با کشورهای منطقه پرداخته است. این امر با در طی سالهای پس از استقلال این کشورها نیز تشدید شده است؛ به نحوی که امروزه هیچ یک از کشورهای آسیای مرکزی در تمایل ایران به ثبات و عدم مداخله بیگانگان در این حوزه تردید ندارند. 

نويسنده: فاطمه عطري

منابع
۱- http://www.gulnarakarimova.com/
۲- http://fundforum.uz/en/
۳- http://women.uz/
۴- http://www.guardian.co.uk/world/۲۰۱۰/dec/۱۲/wikileaks-us-conflict-over-uzbekistan

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 27192