توصيه مطلب
۰
 
بازی های محلی روسی
 

بازی های محلی، در هر مرز و بومی و برای هر قومی، سرشار از خاطرات و لذت های دوران کودکی تا بزرگسالی است. همه ما، چه در شهر و چه در روستا، از دوران کودکی تا بزرگسالی با شرکت در چنین بازی هایی، توانایی های همزیستی، همکاری و رقابت با دیگران را می آموزیم. مردم روسیه نیز از این قائده مستثنی نیستند، بازی های مردمی و محلی در این سرزمین گسترده با اقوام مختلف، بسیار متنوع است و از گذشته به عنوان بخشی از هویت مردمان روسیه در میان آن ها رواج داشته است.
بازی های محلی روسی
 
ایراس؛ بازی های محلی روسی شامل انواع بازی های کودکانه، رومیزی و بازی های مختص گروه های سنی بالاتر که با حرکات موزون، آهنگ ها و اشعار محلی همراه است، می شود. بازی های محلی از دیرباز به عنوان ابزاری مناسب برای خودشناسی مورد توجه بوده است؛ مهربانی، بخشندگی و سخاوت، کمک به یکدیگر، از خود گذشتگی و... از خصلت های خوب بشری است که در بازی های محلی در شرکت کنندگان بروز می کند.

مسلماً نقش مهمی که بازی های ملی و محلی، همواره در رشد و تکامل توانایی های فردی و گروهی بر عهده داشته اند، برای همه ما کاملاً روشن است و نیازی به اثبات این مهم نیست. بازی هایی که نه تنها یک سرگرمی ساده به حساب می آیند، بلکه راهی برای آموزش، تربیت و تخلیه فشار های روانی به حساب می آیند. به عنوان مثال: عنصر تقریبا جدا نشدنی اینگونه بازی ها، تعقیب و گریز است که باعث تقویت چابکی، دقت و هوشیاری و سرعت واکنش می گردد. در روسیه در جشنواره ها و گردش های گروهی همواره بخش بزرگی از برنامه های فرهنگی و ورزشی به این مهم اختصاص می یابد.

از ویژگی های بازی های محلی روسیه، تحرک در محتوای بازی است (دویدن، پریدن، دفاع، ضربه زدن، پرتاب کردن، پاس دادن توپ و غیره). تحرکات حین بازی، تحت تاثیر مستقیم از سوژه بازی است. آمادگی جسمانی مخصوص بازی ها مورد نیاز نیست، اما درعین حال آمادگی فیزیکی بازیکن باعث برتری او نسبت به سایرین در حین بازی می گردد. به طور مثال: در بازی لاپتا (Lapta)، کسی که توانایی توپ گیری بیشتری را دارد، در خط دفاع قرار می دهند و کسی که خوب ضربه می زند را به عنوان کاپیتان تیم مشخص می کنند و به او فرصت های بیشتری برای ضربه زدن به توپ را می دهند.

قوانین مورد استفاده در بازی های محلی، شامل قوانینی است که از دیرباز متاثر از سنت های ملی روسیه و ارزش های فرهنگی، اجتماعی و معنوی مردمان این مرز و بوم در زندگی و بخصوص عرصه ورزش و رقابت های سالم و سازنده بوجود آمده است. امروزه قوانین بازی ها را بسته به شرایط موجود، ابزار و فضای در اختیار، شرکت کنندگان، خودشان تغییر می دهند.

بازی های محلی روسی، دامنه وسیعی دارند. برای تفکیک آنها، شناخت و معرفی بهتر، متخصصین طبقه بندی های مختلفی را پیشنهاد می کنند. در این مطلب با توجه به حوصله مقاله، ضمن معرفی یکی از انواع طبقه بندی، به طور مختصر به معرفی چند بازی پرداخته شده است.

اصولی که برای طبقه بندی بازی ها مد نظر قرار می گیرد، شامل موارد زیر است:
• فرهنگ و باورهای ملی؛
• میزان فعال بودن شرکت کنندگان در بازی( کم، متوسط و زیاد)؛
• نوع تحرک بازیکنان ( دویدن، پرش ارتفاع یا طول، پرتاب به اهداف ثابت و متحرک، گرفتن یا فرستادن توپ و...)؛
• محتوا و پیچیدگی ساختار بازی ( ساده، عبور از مراحل، گروهی یا تیمی)؛
• با در نظر گرفتن سن شرکت کنندگان؛
• چگونگی اجرا و ابزار مورد استفاده در بازی؛
• اثرات آموزشی و جنبه های ورزشی بازی ها؛

گروه اول شامل بازی هایی می شود که بازتاب روابط انسان و طبیعت است. مردم روسیه همیشه با طبیعت اطراف خود روابط خوبی داشته اند و همواره در مراقبت و ارج نهادن به آن کوشا بوده اند. بازی های این مجموعه شامل بازی های زیر می گردد:
"غازها و قوها"؛
"گرگ در چاله"؛
"گرگ و گوسفندها"؛
"کلاغ ها و گنجشک ها"؛
"مار"؛
"خرگوش توی باغچه"؛
"زنبورها و چلچله ها"؛
"شاه بوف شکارچی و پرندگان "؛
"موش و گربه "؛
"با خرس جنگل درختان برگ سوزنی"؛
"گله"؛
"روباه لنگ"؛
"قورباغه"؛
"خرس و کیک عسلی"؛
"خرگوش و خارپشت"؛
"مارمولک"؛
"مرغ لنگ"؛
و ...
در گروه دوم، مجموعه ای از بازی هایی قرار می گیرند که هدف مهم، معرفی میراث تاریخی روسیه و رفتار روزمره پیشینیان را به جوانان این مرز و بوم، برعهده می گیرند. بازی های این مجموعه شامل بازی های زیر می شود:
"پدر بزرگ شاخدار"؛
"خانه های کوچک"؛
"دروازه"؛
"نبرد متقابل"؛
"سحرگاه"؛
"سبدها"؛
"شکارچیان و اردک ها"؛
"ماهی در دام"؛
"شکار پرنده"؛
"ماهیگیران"؛
"قلّاب ماهیگیری"؛
"گلدان می فروشیم"؛
"حفاظت از سنگر"؛
"تسخیر پرچم"؛
و...

گروه سوم، شامل بازی های مربوط به قرن گذشته می شود که مورد توجه ویژه دانش آموزان امروزی است و با علاقه فراوان به یادگیری این بازی ها می پردازند. جذابیت بازی های این گروه در نیاز به هوشمندی، مدیریت، سرعت عمل و هماهنگی خلاصه می شود. بازی هایی که به این گروه تعلق پیدا می کنند شامل بازی های زیر می شوند:
"دوازده چوب"؛
"کی بعدیه؟"؛
"حدس بزن! صدای کیه؟"؛
"سومی اضافیه"؛
"طناب زیر پا"؛
"آشپز"؛
" قابلمه ها"؛
"لاپتا"؛
و ...

بازی های گروه چهارم، فرصتی برای به چالش کشیدن قدرت و چابکی شرکت کنندگان، است و بچه ها با هدف تقویت قوای جسمانی و انگیزه شکست دادن رقبا به یادگیری بازی های این گروه می پردازند. در این گروه بازی هایی زیر قرار می گیرند:
" مبارزه تن به تن " (در موقعیت های مختلف)؛
" سنگ ها را بدست بیاور "؛
" از خط بیرون بکشش "؛
زنجیر را پاره کن"؛
" پرتابگر قوی "؛
" همه علیه هم "؛
و...

• بازی شاه بوف شکارچی و پرندگان
از بازی های گروه اول است که شرکت کنندگان در آغاز بازی باید هر یک برای خود پرنده ای که در تقلید صدای آن مهارت بیشتری دارند را انتخاب کنند(کبوتر، کلاغ، غاز، مرغابی، لک لک و ...). همچنین از میان خود یک نفر را به عنوان بوف شکارچی انتخاب می کنند؛ سپس بوف به لانه اش می رود و در این فاصله سایرین بدون آنکه بوف مطلع شود، پرنده مورد نظر خود را با مشورت با یکدیگر انتخاب می کنند و نقش آن را بر عهده می گیرند. بعد پرندگان شروع به جست و خیز و سر و صدا می کنند تا هنگامی که بوف شکارچی از لانه بیرون بیاید، با شنیدن علامت "بوف!" همه پرندگان سعی می کنند به لانه بازگردند و در این هنگام اگر بوف شکارچی موفق به شکار پرنده ای بشود و بتواند نام پرنده را درست حدس بزند، برنده بازی خواهد بود و نقش بوف از او به پرنده شکار شده منتقل می شود و بازی با روندی که در بالا به آن اشاره شد، دوباره آغاز می شود.

• بازی شکارچیان و اردک ها
در این بازی که نماینده ای از گروه دوم است و تا حدود زیادی بازی "وسطی" در ایران را در ذهن تداعی می کند، تا ۶۰ نفر در قالب دو تیم "شکارچیان" و "اردک ها" که از لحاظ تعداد نفرات به طور مساوی تقسیم می شوند و بازی می کنند. همانطور که در شکل پایین مشخص شده است، زمین بازی به دو دایره کوچک و بزرگ تو در تو تقسیم می شود و تیم اردک ها درون دایره کوچک یا "جزیره" و تیم شکارچیان در پشت خط دایره بزرگ قرار می گیرد و از فاصله ۱۲ تا ۱۵ متری با توپی که به بزرگی توپ والیبال و با روکش پارچه ای و نه چرمی است، سعی می کنند تا با رد و بدل کردن توپ بین هم تیمی های خویش و موقعیت شناسی مناسب، توپ را به شرکت کنندگان تیم حریف یا اردک ها بزنند و به عبارت دیگر آن ها را شکار کنند. بازیکنی که توپ به او برخورد کند، از بازی خارج می شود و این روند آنقدر ادامه پیدا می کند تا همه اردک ها شکار شوند و بعد از آن دو تیم جای خود را با هم عوض می کنند و بازی با روالی که گفته شد دوباره انجام می شود. برنده این بازی براساس زمان شکار تعیین می گردد. بدین ترتیب تیمی که در زمان کوتاه تری اردک ها را شکار کند، برنده بازی خواهد بود.

• لاپتا
در بین بازی های گروه سوم، لاپتا، بازی محبوبی به شمار می آید که به صورت یک ورزش حرفه ای در آمده است. در لابلای متون تاریخی، نام آن بارها یاد شده است و سابقه آن به دوران روسیه باستان باز می گردد. در حفاری های شهر نواگراد روسیه، وسایل ورزشی(توپ و راکت) مورد استفاده در این بازی کشف شده است که تخمین زده می شود، مربوط به قرن ۱۴ میلادی باشد. همانطور که در تصویر پایین مشخص شده است در این بازی که در یک زمین مستطیل شکل برگزار می شود، لاپتا را با دو تیم پنج نفره بازی می کنند. یک تیم در حالت تدافعی و تیم دوم در خطی به نام "شهر"، به صورت هجومی بازی می کند. هدف تیم مهاجم همزمان با ضربه زدن به توپ، رسیدن به زمین حریف و گرفتن ۲ امتیاز، از این طریق است. در طرف مقابل تیمی که دفاعی بازی می کند، سعی به گرفتن توپ و خنثی کردن حمله بازیکن مهاجم در زمین خودی و با هدف گرفتن ۱ امتیاز دارد. بازی در ۴ وقت ۱۵ دقیقه ای انجام می شود و تیمی برنده خواهد بود که در وقت قانونی امتیاز بیشتری را کسب کند.




• سنگ ها را بدست بیاور
این بازی از مجموعه بازی های گروه چهارم نوعی از مسابقات طناب کشی که آزمون واقعی برای مردان قوی، با روحیه ای جنگنده و تسلیم ناپذیر به حساب می آید! برای اجرای این بازی نیاز به یک جفت از سنگ های کوچک و هم اندازه و یک طناب حداقل ۳ متری و محکم هست که در دو انتهای آن برای جلوگیری از سُر خوردن طناب از دست بازیکنان، گره یا حلقه ای وجود دارد. شرکت کنند گان به صورت تک به تک با هم رقابت می کنند. هر کدام یک سوی طناب را محکم در دست می گیرند و به فاصله ۱.۵ متر از هر بازیکن بر روی زمین سنگی قرار داده می شود. با صدای سوت داور مسابقه آغاز می شود و هر یک از طرفین رقیب را به سمت خود می کشد و به طور همزمان سعی می کنند که سنگ را از روی زمین بردارند و کسی که زودتر سنگ را از آن خود کند، برنده مسابقه می شود. با همین روند سایرین با هم مسابقه می دهند تا بالاخره قویترین شرکت کننده مسابقه مشخص شود.

به نظر می آید، با شناخت بهتر بازی های محلی روسیه، نقاط مشترک و شباهت های فراوانی بین بازی های محلی ایران و روسیه و یا به عبارت دیگر شباهت های فرهنگی این دو کشور ِدوست، عیان می گردد، که البته می تواند به عنوان یکی از ابزارهای تعامل و دوستی بیشتر بین دو ملت مد نظر مسئولین فرهنگی دو کشور قرار گیرد.

منابع:
۱. دانشنامه آزاد ویکی پدیا
۲. کتاب بازی های کودکانه و سرگرمی ها نوشته: د. ی. دوبروی ۱۹۰۲ میلادی سن پتربورگ
۳. بازی های محلی روسی پر تحرک نوشته: م. ف. لیتوینوا ۲۰۰۴ م

نویسنده: علیرضا چاروسایی، عضو شورای فرهنگی ایراس؛


پایان متن/
Share/Save/Bookmark
کد خبر: 34717