توصيه مطلب
۱
 
فصلنامه شماره 1
 

فصلنامه شماره 1
 
فهرست مطالب 

«ايروان در پيوند تاريخي با ايران»
نويسنده: دکتر ناصر تكميل همايون
چكيده
مقاله پيش رو به سير تشكيل و تطور تاريخي، فرهنگي و سياسي ايروان (ارمنستان كنوني) در دو دورة قبل و بعد از اسلام مي پردازد. از نظر نويسنده، مقاطع مهم تاريخي بعد از اسلام به ويژه حملة مغولان و دورة سلطه خواهي روسيه سهمي شگرف در مهندسي بافت اجتماعي، سياسي و فرهنگي اين سرزمين داشته است. وي پس از كالبد شكافي تاريخي ارمنستان، سيري كوتاه به اديان و مذاهب در اين كشور مي پردازد. به باور نويسنده، پيوند ديرينة تاريخي و جغرافيايي ايروان با فرهنگ ايراني بر افتراق هاي زباني و ديني ميان اين دو سرزمين سايه انداخته و آن ها را كم اهميت نموده است.
كليد واژهها: ايروان، كالبدشناسي، ارمنستان، دارالملك تاريخي، عثمانيان، تركان سلجوقي، قاجاريه.


جايگاه شهر تفليس در گسترش علم و ادب در قفقاز
نويسنده: دکتر بهرام اميراحمديان
چكيده
تفليس در مركز هندسي قفقاز، از جنبههاي گوناگون مركزيت قفقاز به شمار مي رود. از گذشتههاي دور تاكنون، اين مادر شهر منطقه، نقش بارزي در توسعة علم و ادب و دانش در قفقاز داشته و بر شهرهاي پيرامون و منطقه تسلط داشته است. تفليس زماني مركز امارت نشين اسلامي و زماني ديگر مركز فرمانداري كل و محل استقرار جانشين تزار بوده است. اهميت ويژة تفليس به جهت نقش بارز آن در فراهم آوردن فضاي تساهل و تسامح براي گفتگوي اقوام و اديان و مذاهب و انديشهها بوده است. به همين سبب تفليس شهر علم و دانش ناميده مي شود كه در آن بزرگان بسياري زيسته و آثار جاويدان خويش را خلق كرده اند. شرف تفليس به بزرگاني است كه در آن پديد آمده و جهان علم و معرفت و ادب و دانش را به نور خود روشن كرده اند. در اين مقاله حيات فرهنگي تفليس به تصوير كشيده مي شود.
كليد واژهها: التفليسي، ملل قفقاز، گرجستان، مشاهير علم و ادب تفليس.

ايران در تاريخ قفقاز: با تأكيد بر مورد آستيا
نويسنده: م. ن. ايمليانووا
چكيده
نگارنده در اين مقاله به تبارشناسي هويت تاريخي سرزمين آستيا به ويژه از زماني كهاين سرزمين بخشي از ايران باستان را تشكيل مي داده است، مي پردازد. تأثيرپذيري اين خطه از رقابت قدرت هاي بزرگ همچون دو امپراتوري روسيه و عثماني از ديگر محورهاي مقالة پيش رو ميباشد. به باور نويسنده، اگرچه آستين ها در بستر تاريخ، تحولات سياسي، فرهنگي و ديني گوناگوني را تجربه نموده اند، همچنان سكنة اين سرزمين كه در ميانة دو محيط جغرافيايي قفقاز شمالي و جنوبي واقع ميباشند، علقههاي خود را نسبت به تاريخ و فرهنگ ايراني حفظ نموده اند.
كليد واژهها: آستيا، گرجستان، اسكيفي، ايران باستان، عثماني، ديگوريها، كووالوسكي، آساتينها،

اسلام در آسياي مركزي
نويسنده: دکتر مهدي سنايي
چكيده
اگرچه اسلام اولين دين توحيدي در منطقه آسياي مركزي نيست، اما مهم ترين و تأثيرگذارترين دين توحيدي در اين منطقه به شمار مي آيد. اين دين توانسته است بر رسوم، سنن و فرهنگ مردمان منطقة آسياي مركزي تأثيري شگرف و عميق برجاي گذارد. اين مقاله ضمن بررسي اجمالي وضعيت ادواري دين اسلام در منطقه آسياي مركزي و نقش اسلام غيررسمي در زندگي مردم اين منطقه در قالب هايي همچون وفاداري قومي و فرقههاي تصوف، جريان تندروي ديني در اين منطقه را مورد تحليل قرار مي دهد. از نظر نويسنده، جنبش هاي اسلامي در آسياي مركزي به دليل قرارگرفتن در تنگناهاي ساختاري، قانوني و مالي نتوانستهاند فعاليت هاي خود را در اين منطقه گسترده و نهادينه نمايند.
كليد واژهها: اسلام رسمي و غيررسمي، فرقههاي تصوف، تندروي اسلامي، حزب التحرير، تركستان.

روابط ايران و روسيه، تداوم يا تغيير
نويسنده: دکتر الهه كولايي
چكيده
دو كشور همجوار ايران و روسيه طي قرون گذشته، همواره روابط پر فراز و نشيبي داشته اند. در دوران نظام دوقطبي كهايران تحت تأثير وابستگي همه جانبه به آمريكا، در تقابل با نظام كمونيستي قرار داشت، اين هم جواري آثار مثبت خود را در همكاري هاي فني و اقتصادي به نمايش گذاشت. به هر حال، انقلاب اسلامي در ايران، شوروي را به جهت گيري عليه منافع ايران وا مي داشت، ولي با فروپاشي نظام كمونيستي، غرب گرايي حاكم بر مسكو ايران را در اولويت هاي سياست خارجي روسيه قرار نمي داد. با تحول در اين نگرش و با تداوم تعارض ايران و آمريكا، روسيه به خوبي از اين تقابل بهره گرفته است. اين استفاده كه در سال هاي گذشته از مسائل درياي خزر تا عرصة همكاري هاي هستهاي گسترش يافته است به روندي پايدار در سياست خارجي روسيه تبديل شده است.
كليد واژهها: ايران، اتحاد شوروي، روسيه، آمريكا، درياي خزر، اسرائيل، آسياي مركزي، قفقاز، برنامة هستهاي ايران.

پوتين و ساختار نظام سياسي روسيه
نويسنده: دکتر داود كياني
چكيده
مقاله پيش رو ميكوشد تا به مطالعه ساختار نظام سياسي روسيه در دورة نخست رياست جمهوري ولاديمير پوتين از حيث رابطة مركزـ مناطق بپردازد. به باور نويسنده، با ورود پوتين به كرملين به عنوان رئيس جمهور روسيه، ساختار نظام سياسي اين كشور از يك بافت فدرالي نيمه متمركز به يك الگوي تمركزگرا تغيير شكل داده است. شناسايي سياستها، اسباب و عناصر اين تغيير شكل در سطوح «نهادي»، «كاركردي» و «نخبگان»، هدف اصلي اين نوشتار ميباشد.
كليد واژهها: ساختار نظام سياسي، مجمع فدرال، بافت اجرايي، نخبگان سياسي ـ اجرايي، گروه سن پترزبورگيها، نظام فدرال تمركزگرا.

مناقشة قره باغ، ريشهها و پيآمدها
نويسنده:
سيدرضا ميرمحمدي
چكيده
منطقة قفقاز در طول تاريخ بنا به دلايل متعدد از كانون هاي بحران و درگيري بوده و در يكصدسال گذشته، سرنوشت قره باغ يكي از عوامل مهم مناقشه در اين منطقه به حساب آمده است. مناقشه قره باغ ريشههاي تاريخي عميقي دارد كه يكي از علل عمدة تاريخي آن، جابجاييها و تغيير تركيب جمعيتي منطقه در سال هاي پس از جدايي قفقاز از ايران به شمار ميآيد. درگيري و كشمكش بر سر قره باغ در دو دهة اول قرن بيستم ميلادي فراز و نشيب هاي زيادي به خود ديد و با فروپاشي اتحاد جماهير شوروي وارد مرحلة جديدي شد. مقالة حاضر ضمن مطالعة ريشههاي بحران قره باغ ميكوشد تا به بررسي روندهاي سياسي منطقهاي و بينالمللي در خصوص مديريت اين بحران و نيز منافع قدرت هاي بزرگ در اين زمينه بپردازد.
كليد واژهها: قفقاز، قره باغ، آذربايجان، ارمنستان، گروه مينسك، طرح گوبل.

مناسبات اقتصادي ايران و روسيه
نويسنده: نينا مامدووا
چكيده
در اين نوشتار سعي شده است تا مراودات اقتصادي ميان دو كشور روسيه و ايران در حوزههاي مختلف بررسي و مطالعه شود. از نظر نويسنده انرژي هستهاي، حمل و نقل، سرمايه گذاري در بخش نفت و گاز مهم ترين بسترهاي همكاري ميان دو كشور ياد شده ميباشد. در اين رابطه، مقاله پيش رو، افق روشني را جهت توسعة مناسبات اقتصادي ميان تهران و مسكو ترسيم و پيش بيني ميكند.
كليد واژهها: مناسبات اقتصادي، نيروگاه بوشهر، كريدور حمل و نقل شمال ـ جنوب، صنعت نفت و گاز، بخش هوا و فضانوردي.

آسياي مركزي در اقتصاد جهاني
نويسنده: فردريك استار، ترجمة ايوب كريمي
چكيده
فروپاشي اتحاد شوروي در سال ۱۹۹۱ پانزده دولت جديد به جهان ارزاني داشت كه پنج دولت آن در سرزمين وسيع آسياي مركزي قرار دارند: قزاقستان، قرقيزستان، تاجيكستان، ازبكستان و تركمنستان. اما هيچ كدام از اين دولتها براي استقلال آمادگي نداشتند. سيستم برجا مانده از شوروي سابق ناكارآمدي خود را در برآورده كردن نيازهاي جديد ثابت كرد. پنج كشور فوق به همراه افغانستان و آذربايجان «محور آسيا» نام گرفته اند. غير از نفت، گاز و طلا سرمايه گذاري كمي در ساير زمينههاي اقتصادي آسياي مركزي صورت گرفته است. آسياي مركزي پتانسيل هاي زيادي براي پيشرفت دارد؛ از جمله منابع انساني مثلاً نرخ بالاي سواد (۹۷%). آسياي مركزي براي پيشرفت اقتصادي به اصلاحات بانكداري، خصوصي سازي، عقلاني كردن مالياتها، امنيت بازارها و تقويت زيرساختها نياز دارد.
كليد واژهها: آسياي مركزي، منابع انساني، خصوصي سازي، همكاري منطقهاي.

معرفي كتاب
۱- «ولاديمير پوتين و تحول سياست خارجي روسيه» (مؤلف؛ بابو لُو)
Bobo Lo,"Vladimir Putin and the Evolution of Russian Foreign policy", Blackwell publishing, victoria, Australia, ۲۰۰۳ 

۲- «اسلام رادیکال در آسیای مرکزی: از قلم تا اسلحه»
Radical Islam in Central Asia: between pen and rifle, by: Vitaly V. Naumkin, Lanham, MD: Rowman & Littlefield, ۲۰۰۵
Share/Save/Bookmark
کد خبر: 24232