توصيه مطلب
۴
 
آشنايي با انواع کفش‌های روسی
 

آشنايي با انواع کفش‌های روسی
 

ايراس: طراحی لباسهای روسی همواره از تنوع جالب توجهی برخوردار بودهاست که باعث ایجاد ایدههای جدید برای طراحان لباس در سراسر دنیا شدهاست. آشنایی با برخی مدلهای کفشهای روسی خالی از لطف نیست:

لاپتی (lapti)
حصیر بافی یکی از راههای اولیه و سنتی تولید کفش است که معمولا با پوست و لیف در ختان انجام میشود. این نوع کفش در زبان روسی لاپتی خوانده میشود. این کلمه که تقریبا بار معنایی منفی دارد، برای اشاره به کفشهای ارزان قیمت با دوام كم استفاده میشود و یا به افراد بیسواد نسبت داده میشود. همچنین کلمه لاپتونیک (laptonic) در زبان روسی به شخصی اشاره دارد که توانایی مالی بسیار کمی دارد و بنابراین از کفش حصیری ارزان قیمت و بیکیفیت استفاده میکند. 

این نوع کفشها که معمولاً از جنس پوست و لیفِ درختانی چون درخت غان(توس) یا درختان نمدار (زیرفون)، بافته میشوند، با شکلها و روشهای گوناگونی بافته میشوند اما آنچه در طراحی و ساخت این کفش اهمیت دارد اندازه و قالب آن است که به فرم پا در میآید.

کفشهای حصیری که ساختار بسیار ساده و نسبتاً ابتدایی دارند، قدمت تاریخی زیادی دارند. در مناطق جنگلی و شمالی اروپا این نوع کفشها بسیار رایج بوده است؛ به خصوص برای مردمانی که توانایی مالی کمتری داشتند. اسلاوها، فنلاندیها و مردم بالتیک که قشر ضعیف جامعه خود محسوب میشدند، می توانستند با قیمت معقول این کفشها را تهیه کنند یا اینکه خودشان نمونههای سادهای از آن را درست کرده و استفاده کنند. 

در حفاریها انواعی از قالبهای چوبی با فرم پای انسان در سایزهای مختلف یافت شدهاند. باستانشناسان بر این باورند که این قالبها برای شکل دادن به کفشهای حصیری به کار میرفتهاند. استفاده از کفشهای حصیری از زمانهای ماقبل تاریخ رایج بوده است. تا اوایل قرن بیستم بعضی از مردم روسیه همچنان از کفشهای حصیری استفاده میکردند. امروزه لاپتی به عنوان سوغاتی به فروش میرسد و یا به عنوان جزئی از لباس گروههای نوازندههای محلی، رقصندههای محلی و یا بازیگران نمایشهای فولکلوریک، کاربرد دارد.

والنکی (valenki)
والنکی یا والنوک (valenok) کفش سنتی روسی است که در فصول سرد سال مورد استفاده قرار میگیرد. معمولاً جنس والنکی از نمد است و معنای لغوی کلمه والنکی نیز در زبان روسی "ساخته شده از نمد" است. این کفش زمستانی به شکل چکمه و یا نیم چکمه است. جنس عمده والنکی نمد، پشم و کرک است بنابراین ضد آب نیست و برای جلوگیری از ساییدگی و پارگی کف آنها و همچنین ممانعت از نفوذ آب و گل به داخل، معمولاً به همراه روکش کفش استفاده میشود. 

در زمانهای گذشته والنکی مورد استقبال و استفاده اکثر مردم روسیه بود و به دلیل ساختار و جنس مناسب آن با آب و هوا و اقلیم روسیه و سرمای شدید زمستان در این منطقه، زنان و مردان و کودکان همگی والنکی به پا میکردند. اما در نیمه دوم قرن بیستم، با گرایش مردم به شهرنشینی و استفاده از وسایل و لباسهای جدید و مد؛ به تدریج والنکی لباسی روستایی تلقی شده و استفاده از آن کم شد. در این زمان پنداشته میشد که والنکی فقط به همراه دیگر لباسهای روستایی و محلی کاربرد دارد. انواع ساق بلندِ والنکی بسیار گرم و از جنس پشم خشک شدهي گوسفند ميباشد. این نوع از والنکی بیشتر جنس خشک، سفت و بدون انعطافی دارد اما انواع نرم آن نیز یافت میشود. در هوای بسیار سرد که همهجا پوشیده از یخ و برف خشک است، راه رفتن با والنکی تحمل سرما را راحتتر میکند. برای جلوگیری از پاره شدن کف آن، معمولاً از روکش کفش استفاده میکنند. در گذشته والنکی از پوست حیوانات دوخته میشد و به همین دلیل تنوع رنگ آن به سیاه و سفید و خاکستری و قهوهای و طیفهای تیره و روشن این رنگها محدود بود اما با پیشرفت صنعت بافندگی و دوزندگی و تولیدات پارچه، امروزه والنکیها با طرحها و رنگهای گوناگونی تولید میشوند. به عنوان جزئی از فرم لباس نظامی زمستانی روسیه والنکی هنوز مورد استفادهاست. 

موضوعات جالبی در مورد والنکی وجود دارد:
• تولید کفش نمدی در روسیه سالانه به میزانی حدود ۴.۵ میلیون میرسد.
• موزههایی برای نمایش والنکی وجود دارد که یکی از مشهورترین آنها در مسکو واقع است.
• یکی از مردم ساکن جمهوری باشکورتوستان والنکی غول پیکری به سایز ۱۳۰، از جنس نمد ساخته است.
• والنکیهایی از جنس پوست شتر وجود دارد که به علت تفاوت جنس ظاهرشان اندکی متفاوت با انواع دیگر والنکی میباشد. برای مرتب کردن این کفشهای کرکی از شانه استفاده میشود.

چکمه روسی (Russian boots)
در قرن ۲۰ با ایجاد تنوع در جنس، طرح، رنگ و مدل والنکیها، چکمه روسی مدرن به سایر ملتها معرفی شد. در این دوره این چکمهها که بعضاً ساق بلند بوده و پاشنههای کوتاهی داشتند مورد استقبال طراحان مد آن زمان قرار گرفته و به این ترتیب مدلهای مشابه چکمه، به چکمه روسی معروف شد.
امروزه لباس رقصندههای محلی بسیاری از کشورهای اروپای شرقی مانند اوکراین، شامل چکمه روسی است.

ساپوگی (sapogi)
چکمههای "جَک بوتس" (jackboots) چکمههای نظامی هستند که مورد استفاده ارتشیان کشورهای مختلفی بوده و هست. تاریخچه و ملیت این چکمه ها به کشورهای متفاوتی از جمله فرانسه، انگلیس، آلمان و روسیه نسبت داده میشود. نمونه روسی این چکمه ساپوگی نام دارد. در گذشته ساپوگی از اجزای لباس نظامی کشورهای عضو اتحادیه جماهیر شوروی بوده است و در حال حاضر هنوز هم ساپوکی جزء فرم لباس مدرن رژه نظامی و لباس فرم ارتش روسیه و بسیاری دیگر از کشورهای عضو اتحادیه جماهیر شوروی سابق، است.

منابع:
دايرةالمعارف انگليسي ويكي پديا
http://en.wikipedia.org/wiki/Valenki
http://en.wikipedia.org/wiki/Sapog
http://en.wikipedia.org/wiki/Bast_shoe
http://en.wikipedia.org/wiki/Russian_boot
Footwear in Early Rus; by Sofya la Rus, Mka Lisa Kies
http://www.strangelove.net/~kieser/Russia/KWCfeet.html

نويسنده: مونا بقايي، عضو شوراي فرهنگي ايراس

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 28445