توصيه مطلب
۱
 
آیا قزاقستان پس از کریمه مورد بعدی در طرح ائتلاف سازی پوتین خواهد بود؟
 

"مارتا بریل الکت" عضو ارشد مرکز "کارنگی" که نگاه منتقدانه ای به سیاست های پوتین دارد معتقد است روسیه از وضعیت موجود در اوکراین به منظور تحقق هدف خود که احیای اتحاد جماهیر شوروی سابق است، بهره می برد. او در یادداشت خود به دنبال پاسخ این سوال است که پس از کریمه کدام کشور در "پروژه ائتلاف سازی" پوتین قرار دارد؟
آیا قزاقستان پس از کریمه مورد بعدی در طرح ائتلاف سازی پوتین خواهد بود؟
 
ایراس؛ پیچیدگی های سیاسی در بحران اوکراین سبب تقابل دوباره دو بلوک شرق و غرب و بروز واکنش هایی از سوی آن ها شد. روسیه در این ماجرا جانب دولت اوکراین را گرفت و نخست وزیر برکنار شده آن را در کشور خود جای داد؛ سپس خواهان برگزاری همه پرسی در کریمه شد و این شهر را به بهانه ملی گرایی روس تبارهای آن از اوکراین جدا نمود و در پی این قضایا آشفتگی هایی در دونتسک و لوهانسک نیز ایجاد شد. غرب که خود را در مقابل روسیه یافته بود جانب مردم اوکراین و خواسته های آن ها را گرفت و با همه پرسی به شدت مخالفت نمود و پس از وقایع کریمه، دونتسک و لوهانسک، اعمال تحریم های اقتصادی بر روسیه را به عنوان پاسخ مقتضی انتخاب کرد.

برخی واکنش های روسیه را این گونه تحلیل می نمایند که این کشور از وضعیت موجود در اوکراین به منظور تحقق هدف خود که احیای اتحاد جماهیر شوروی سابق است، بهره می برد. مقاله حاضر نیز دیدگاه مذکور را بررسی می کند و سوالی که در این راستا مطرح می
هدف واقعی رهبر روسیه، دست یابی به آن چه که اصطلاحا "پروژه ائتلاف سازی" سرزمین های اتحاد جماهیر شوروی سابق نامیده می شود، می باشد. این موضوع به منظور تجدید نیرو و بازسازی تمدن روسی طراحی شده است و پوتین آن را سرزمینی قانونی می پندارد.
نماید این است که پس از کریمه کدام کشور در "پروژه ائتلاف سازی" پوتین قرار دارد؟ و در پاسخ فرضیه ای را ارائه می دهد که قزاقستان با توجه به برخورداری از اقلیت بسیار کم روس ها و کنار رفتن تدریجی زبان روسی از زندگی روزمره مردم این کشور، احتمالا مورد بعدی در این پروژه خواهد بود. البته نویسنده مقاله نسبت به روسیه و سیاست های رئیس جمهور این کشور موضع گیری هایی را انجام داده است که کمی متن اثر را نقادانه جلوه می دهد.


► واکنش های روسیه در بحران اوکراین:

روسیه با دست یابی به موضوعات کلیدی در کریمه اولین قدم را با هدف تغییر نقشه اوراسیا برداشت. اظهارات ولادیمیر پوتین مبنی بر لزوم به کارگیری نیروی نظامی در حمایت از شهروندان روسی و متحد نمودن جمعیت روس زبان، نگران کننده ارزیابی می شود. رئیس جمهور روسیه به دنبال کمرنگ نمودن حوادثی است که وی آن ها را دو فاجعه عظیم قرن ۲۰ قلمداد می کند:

۱- انحلال امپراتوری روسیه؛
۲- فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی؛

بیان این موضوع از سوی رئیس جمهور روسیه را باید هشداری جدی دانست. از یک سو ولادیمیر پوتین خود را حامی روس ها می داند؛ که این موضوع سبب شده است مسائل جاری اوکراین بستر آشفتگی وی را فراهم آورد. ویکتور یانوکوویچ متحد ناکوکی است که افشای سبک زندگی او (زندگی تجملاتی وی) در رسانه های جهان نگران کننده به نظر رسید و سؤالی را در ذهن حاکمان روس گرا متبادر نمود که وی سرمایه دولت را چگونه هزینه خواهد کرد؟ و از سوی دیگر دولت نوپای کی یف نقش خود را در تحریک عصبانیت پوتین به خوبی ایفا نمود. وی نه تنها پوتین را راضی نگه نداشت، بلکه برای حل مسائل خود به سوی اتحادیه اروپا، ایالات متحده و صندوق بین المللی پول گرایش یافت.

در واقع دولت موقت با اتخاذ این رویکرد، قانون ۲۰۱۲ اوکراین مبنی بر قانونی بودن بهره گیری از زبان روسی را زیر پا گذاشت و این امر موجبات خشم و عصبانیت پوتین را ایجاد نمود. اما آنچه در عرصه بین المللی حائز اهمیت است، واکنش رئیس جمهور روسیه می باشد. وی می توانست با اظهار نگرانی از ولخرجی های یانوکوویچ، سایر
با توجه به جمعیت کم روس ها و کنار گذاشته شدن زبان روسی از زندگی روزمره مردم قزاقستان، احتمال دارد مورد بعدی این کشور باشد.
بازیگران را متقاعد سازد که بر کمک های صندوق بین المللی پول تاثیرگذار بوده است و در صحنه بین الملل بازگشت بدهی های اوکراین را به کشور خود و چین تضمین نماید و حتی در ارائه کمک های مالی به کی یف پیش قدم شود. اما ولادیمیر پوتین واکنش های دیگری از خود بروز داد تا جایی که از صحبت های وی این موضوع برداشت شده است که هدف واقعی رهبر روسیه، دست یابی به آن چه که اصطلاحا "پروژه ائتلاف سازی" سرزمین های اتحاد جماهیر شوروی سابق نامیده می شود، می باشد.

این موضوع به منظور تجدید نیرو و بازسازی تمدن روسی طراحی شده است و پوتین آن را سرزمینی قانونی می پندارد. وی تحقق این امر را ماموریت خود قلمداد می کند و معتقد است در صورت موفقیت، سرزمینی فناناپذیر در تاریخ روسیه ایجاد خواهد شد. بی شک هر ملت و فرهنگ بزرگی برای خلق نوزایی تلاش می نماید اما این امر نمی تواند از طریق بهره گیری از زور و یا هزینه ملت ها و مردمی که به دنبال تحقق رویاهای خود هستند محقق گردد. این مسئله به هدفی تبدیل شده است که پوتین آن را در خلال سردرگمی های سیاسی اوکراین جستجو می کند تا ادعای ملی گرایی روسیه را در کریمه و به صورت بالقوه در مناطق جنوبی و شرقی این کشور مسجل نماید.


► آیا مناطق دیگری از اتحاد شوروی سابق با خطری مشابه اوکراین مواجه خواهند شد؟

قزاقستان با توجه به جمعیت کم روس ها و کنار گذاشته شدن زبان روسی از زندگی روزمره مردم آن احتمالاٌ مورد بعدی خواهد بود.
ولادیمیر ژیرونوفسکی – رئیس ملی گرایی روسیه – پیشتر واکنش مسکو را در قالب ایجاد
نکته مهم آنجاست که پس از کنار رفتن رهبر 74 ساله قزاقستان، چه کسی بر سر کار می آید و چقدر برای اتصال به سرزمین مادری -روسیه- تلاش می کند.
منطقه فدراتیو آسیای مرکزی و انتخاب ورنی ( نام آلماتی در دوره امپراتوری روسیه ) به عنوان پایتخت بیان نموده بود. در سال ۱۹۹۴ زمانی که قزاقستان از کنترل سهم خود در سلاح های هسته ای اتحاد شوروی چشم پوشی کرد روسیه متعهد شد تا به تمامیت ارضی این کشور احترام گذارد، اما با این وجود قزاقستان همچنان در واکنش های خود نسبت به حوادث اوکراین و جایگاه روسیه جانب احتیاط را رعایت می کند.

رهبر قزاقستان راجع به بحران مذکور تا سوم مارس سکوت نمود و تمام تمرکز خود را بر پانزدهمین سالگرد تاسیس نور اّتان [1] قرار داد و این در حالی بود که رسانه های جهان خبر افزایش درگیری ها در اوکراین را لحظه به لحظه گزارش می دادند. بالاخره وزیر امور خارجه قزاقستان بیانیه ای را عنوان نمود؛ اما در ایراد آن با احتیاط کامل کشور خود را از واکنش های روسیه و اعضای G-۷ که سخن از تحریم ها آورده بودند دور نگه داشت. این بیانیه تمامی طرف ها را به یافتن راه حلی از طریق مذاکره و در عین حال پایبندی به اصول اساسی حقوق بین المللی دعوت می نمود.

سؤال مهمی که در اینجا مطرح می شود این است که با کنار رفتن رهبر ۷۴ ساله قزاقستان از صحنه چه پیش خواهد آمد؟ آیا کرملین با جانشینی که طرفدار اتحاد با روسیه است روبرو خواهد شد؟ و یا افرادی در پشت صحنه تلاش می نمایند نارضایتی روس های قزاقستان را برانگیزند و اقلیت روس زبان را در راستای اعاده حق خود و اتصال مجدد به سرزمین مادری – روسیه – تشویق نمایند؟ البته میهن پرستان قزاق در این بین نقش مهمی را ایفا خواهند کرد؛ چراکه علاقه آن ها به مردمی که در بسیاری
اگرچه رهبران آمریکا و اتحادیه اروپا قصد دارند تحریم های بیشتری را بر روسیه اعمال کنند، اما اگر روسیه در پاسخ، انسداد جریان نفت و گاز به اروپا را انتخاب کند، امنیت اقتصادی برخی از ایالت های اروپا به خطر خواهد افتاد.
از نقاط اوکراین تمایلی به اطاعت کامل کرملین نداشتند، پذیرش این موضوع را برای آن ها غیر ممکن خواهد کرد.

آنچه حائز اهمیت می باشد ذکر این نکته است که پوتین مشروعیت تاریخی خود را نمی تواند تنها از طریق تملک بر کریمه تضمین نماید. تحقق تصور او، سایر اشکال سرزمینی و فراسرزمینی روسیه کبیر را می طلبد. وی همچنین باید بداند که تحقق این امر به صورت صلح آمیز ممکن نخواهد بود و یا حفظ آن در طولانی مدت امری بعید به نظر می رسد؛ چراکه افراد زیادی در اوکراین، قزاقستان و مناطق دیگر اتحاد شوروی سابق هستند که این موضوع را تحمل نخواهند کرد و در عوض مهاجرت، رکود و یا خشونت را به عنوان پاسخ انتخاب می نمایند.
رفتارهای روسیه همچنین آینده امنیت اروپا و ایالات متحده را تهدید می نماید.

البته این بدان معنا نیست که فعالیت نظامی ناتو پاسخ آن باشد. اگر ادامه به کارگیری دیپلماسی با شکست روبرو شود، رهبران اتحادیه اروپا و آمریکا خود را برای اعمال تحریم های اقتصادی بیشتری آماده خواهند کرد. هرچند اگر روسیه در پاسخ، انسداد جریان نفت و گاز به اروپا را انتخاب کند، امنیت اقتصادی برخی از ایالت های اروپا نیز به خطر خواهد افتاد؛ اما پرداخت چنین هزینه هایی در امروز می تواند امنیت اروپا و آمریکا را در آینده تضمین نماید.

آن چه می توان در نتیجه استدلال نمود این است که باید بر نقاط تحریک پوتین و واکنش های وی در اوکراین تمرکز کرد و مانع از برداشتن قدم های بعدی وی –در قزاقستان و یا هر جای دیگری- در راستای تحقق " پروژه ائتلاف سازی" شد.


نویسنده: مارتا بریل الکت، عضو ارشد مطالعات روسیه و اوراسیا مرکز "کارنگی"؛

 مترجم:زهره خانمحمدی، عضو شورای نویسندگان ایراس؛ 


پاورقی: 

[1] "نور اَتان" به معنای روشنایی میهن، بزرگترین حزب سیاسی قزاقستان با بیش از ۷۶۲۰۰۰ عضو می باشد. این حزب در حال حاضر به ریاست نور سلطان نظربایف حزب حاکم این کشور است. 

منبع: 

http://carnegieendowment.org/۲۰۱۴/۰۳/۰۵/after-crimea-will-kazakhstan-be-next-in-putin-s-reintegration-project/h۲ia 


پایان متن/
Share/Save/Bookmark
کد خبر: 37030