توصيه مطلب
۳
 
جشن‌های بهاری و تابستانی روس‌ها
 

جشن‌های بهاری و تابستانی روس‌ها
 

ایراس: یکی از اعیاد مهم مسیحیان در بهار، جشن عید پاک است که نام دیگر آن «یکشنبهی مقدس» است. در چنین روزی مومنان مسیحی رستاخیز معجزهآسای عیسی مسیح را جشن میگیرند. بنا بر آداب کهن مردم به یکدیگر با این کلمات تبریک میگویند: «مسیح دوباره زنده شد» و در جواب میشنوند: «حقیقتاً دوباره زنده شد».

عید پاک عیدی مقدس است و رستاخیز مسیح سمبل پیروزی حیات بر زوال است. از زمانهای بسیار دور تخممرغ سمبل زندگی و زایش بوده و به همین دلیل در روز عید پاک به یکدیگر تخممرغهای رنگ شده هدیه میدهند. در روز عید پاک روزهی کبیر به پایان میرسد و خانمهای خانه غذاهای مخصوص عید را تدارک میبینند. معروفترین غذای این عید کلوچه (кулич) است. در آستانهی عید پاک مردم کلوچهها و تخممرغهای رنگ شده را به کلیسا برده و آنها را تقدیس میکنند. از دیگر اعیاد بهاری و تابستانی عید پنجاهه (یا گلریزان) و عید ایوان کوپالا است.

عید پنجاهه را پنجاه روز پس از عید پاک و در روز یکشنبه جشن میگیرند. این عید را پنجاهه می‏نامند، چراکه به اعتقاد مسیحیان پنجاه روز پس از برخاستن عیسی مسیح از مرگ، روحالقدوس (یکی از سه موجود برتر مقدس) بر حواریون نزول کرده است. اگرچه این جشنی کلیسایی است، اما در بین مردم روسیه بسیاری از آداب و رسوم مربوط به آن از دوران بتپرستی باقی مانده است. روسها این جشن را با طبیعت زنده پیوند دادهاند. خانه و کلیساها را با گلهای تازه و شاخهی درختان تزئین میکردند. در این روز مردم گل های صحرایی را جمع کرده و آنها را در کلیسا تقدیس کرده و پشت تندیس و شمایل قرار داده تا خشک شوند. تصور آنها از این کار بر این بود که این گلهای خشک شده خانه را از آتشسوزی ایمن میسازد.

سمبل این جشن درخت توس بود، چراکه در روسیه باستان این درخت را بسیار دوست داشتند. دختران با لباسهای زیبا به بیشهی درختان توس رفته و جوانترین درخت را انتخاب کرده و آن را با روبان و گل میآراستند. اطراف این درخت دستها را به یکدیگر زنجیر کرده و ترانه میخواندند. این عمل یعنی زنجیر کردن دستها به یکدیگر و رقصیدن، آواز خواندن و بازی کردن یکی از آداب و رسوم مردم روسیه است که معمولاً دختران جوان در آن شرکت میکردند و به روسی (хоровод) نام دارد.

جشن ایوان کوپالا از اعیاد تابستانی است که ریشه در دوران بتپرستی در روسیهی باستان دارد. این جشن به دو قوای اصلی طبیعت یعنی آب و آتش اختصاص دارد. روسیان باستان تصور میکردند این آب و آتش است که انسان را تطهیر میکند و از این روی خرمن آتش به پا کرده و آبتنی میکردند. نام جشن هم از کلمهی روسی «купать» در معنای شنا کردن اقتباس شده است. معمولاً از این روز آب رودخانهها و دریاچهها برای آبتنی گرم و مطبوع میشد.

عصر روز ایوان کوپالا، دهقانان پیراهن سفید تمیز پوشیده و به خارج از روستا رفته تا آتشی بزرگ بیفروزند. دختران و پسران جوان دست در دست یکدیگر از روی آتش میپریدند. چناچه دست آنها از یکدیگر جدا نمیشد به این معنا بود که به زودی با یکدیگر ازدواج خواهند کرد. این جشن با آبتنی شبانه به پایان میرسید.

دختران جوان در این عید فال میگرفتند، تاج گلی را در آب رها کرده و نگاه میکردند که چطور این تاج گل به مسیر خود در آب ادامه میدهد. اگر آرام در حال حرکت باشد یعنی که به زودی جشن عروسی انتظار او را میکشد، اگر تاج گل در آب پیچ و تاب بخورد یعنی که از عروسی خبری نخواهد بود. بدترین نشانه این بود که تاج گل در آب فرو رود.

مردم تصور میکردند که در شب عید ایوان کوپالا معجزات گوناگونی روی خواهد داد. مثلاً علفهایی که در جنگل جمع کردهاند قدرت جادویی دارد. و تنها در این شب است که میتوان گل سرخس را دید. کسی که این گل را بیابد به زبان حیوانات و پرندگان پی خواهد برد. این افسانه در داستان نویسندهی شهیر روسی نیکالای واسیلیِویچ گوگل تحت عنوان «شب پیش از ایوان کوپالا» به خوبی انعکاس یافته است. کلیسای ارتدوکس مخالف این جشن بود، چرا که معتقد بود ریشه در بتپرستی دارد. شاید به این دلیل بود که از قرن ۱۹ م. جشن ایوان کوپالا تقریباً در روسیه منسوخ گشت.

در این مقاله به بررسی اعیاد تاریخی در روسیه پرداختیم و مهمترین جشنهای زمستانی، بهاری و تابستانی آن را از نظر گذراندیم. برآنیم تا پیرامون اعیاد معاصر در روسیهی نوین در مقالهی آتی صحبت کنیم. با شناخت اعیاد روسها که انعکاس دهندهی آداب و رسوم و فرهنگ آنهاست میتوان هرچه بیشتر با باورهای این ملت آشنا شد و خوانندهی کنجکاو با تقابل و مقایسهی آن با فرهنگ سرزمین مادری خود به نقاط مشترک بسیاری برخواهد خورد و اینچنین برای یافتن ریشهی باورها و اعتقادات فرهنگی سرزمین خود و رمزگشایی آنها خواهد پویید.

منابع:
۱. کوزنیتسُف آ.ل. از تاریخ فرهنگ روسی، مسکو، ۲۰۰۷.
۲. باسکو، نینا واسیلیونا. آشنایی با سنن و زندگی مردم روسیه، مسکو، ۲۰۰۷.
۳.http://ru.wikipedia.org/wiki
۴. http://xn----۸sbauh۰beb۷ai۹bh.xn-p۱ai/%D۰%BC%D۰%B۰%D۱%۸۱%D۰%BB%D۰%B۵%D۰%BD%D۰%B۸%D۱%۸۶%D۰%B۰ 


نویسندگان:
سیده مهنّا رضایی، عضو شوراي فرهنگي ايراس



انتهای متن/

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 32749