توصيه مطلب
۳
 
"عشق گمشده در دنیای معاصر"
گفت‌وگوي ايراس با نويد گوهري
 

ايراس: ارکستر نیلپر طی سه شب در تالار رودکی به اجرای آثاری از پتریس وسک، آهنگساز معاصر لتونی پرداخت. این ارکستر خصوصی از سال ۸۴ به همت کاوه دانشمند، فرهاد قاضی‌زاده و نوید گوهری با هدف اجرای آثار موسیقی کلاسیک و مدرن تاسیس گردید و برنامه‌های متعددی از جمله اجرای آثار ماندگار موسیقی متن فیلم، اجرای کنسرت سرزمین صلح به مناسبت روز گفت‌وگوی تمدن‌ها٬ اجرای آثار ماندگار موسیقی کلاسیک و ضبط موسیقی نمایش‌های «بهرام چوبینه» و «روز سیاوش» را اجرا کرده‌ است. پتریس وسک متولد ۱۹۴۶ لتونی است. وی تحصیلات موسیقی را در مدرسه‌ی موسیقی محلی Aizpute آغاز کرد و تا سال ۱۹۷۸ به تحصیل آهنگسازی در آکادمی موسیقی لتونی مشغول بود. وی در زمان شوروی همواره تحت فشار دکترین فرهنگی کمونیسم بود. او پس از استقلال لتونی در ۱۹۹۱ نقش مهمی در ایجاد و بازسازی هویت فرهنگی لتونی ایفا کرد. موسیقی وسک ترکیبی است از عناصر موسیقی فولکلور در ارتباطی پویا و چالش برانگیز با زبان موسیقی معاصر. سبک دوره‌ی اولیه‌ی وسک بیشتر وام‌دار تجربیات لوتوفسکی و پندرسکی است. آثار او به طور کلی بسیار شفاف همراه با هارمونی درخشان و درهم‌تنیده‌ای است. وی هم‌چنین به طور وسیع از تکنیک‌های موسیقی مینیمال بهره می‌برد اما هم‌چنان خود را در انحصار هیچ سبکی نمی‌داند. با نوید گوهری، رهبر و یکی از موسسین ارکستر نیلپر درباره‌ی آخرین برنامه‌ی این ارکستر گفت‌وگو کرده‌ایم كه از نظر مي‌گذرد؛
"عشق گمشده در دنیای معاصر"
 

جناب آقاي گوهري، برای شروع لطفا در مورد ارکستر نیلپِر و فعالیتهایش قدری برای ما توضیح دهید.
به جز اطلاعاتی که در بروشور و سایت قرار دادهایم مطلب خاصی نیست فقط اینکه خیلی تاکید داریم بر روی نام ارکستر و اینکه معنی آن به خوبی منتقل شود. نیلپر در زبان ایران باستان، به معنای گل نیلوفر آبی نمادی از صلح و دوستی ایرانیان نزد سایر کشورهای جهان است و این فضای دوستی و صلح برای ما هم در بین گروه و هم در فعالیتهای ارکستر خیلی مهم است. ما در ارکستر نیلپر تمام تلاشمان را کردهایم که همیشه پیشرو باشیم و این در مجموعهی فعالیتهای ارکستر دیده میشود. مثلا اجرای موسیقی انیمیشنها و موسیقیهای فیلم که الان خیلی باب شده٬ ولی ما این کار را در سال ۸۴ انجام دادیم. کنسرتهای سالن آسمان -سالن فرهنگستان هنر- را ارکستر نیلپر افتتاح کرده و همچنین نگاه به موسیقیهای معاصر به این شکل که به عنوان مثال شب يك آهنگساز خاص را برگزار کنیم و خیلی تلاش ميكنيم که با آهنگساز در ارتباط باشیم و حقوق معنوی و مادی ایشان را رعایت کنیم که فکر نمیکنم این کار در ایران سابقهای داشته باشد.

با توجه به اینکه پتریس وسک حتی در بین علاقهمندان موسیقی کلاسیک در ایران هم چندان شناخته شده نیست چرا به سراغ وسک رفتید و این انتخاب چگونه انجام شد؟
مهمترین عاملی که باعث شد به آثار وسک علاقهمند شوم و اجرای آثارش برایم دغدغه شود، نگرش آهنگساز به دنیای معاصر بود که برای من جذابیت و نزدیکی خاصي داشت. این نکته که با فعالیتهای انسان، دنیای معاصر به سمت نابودی در حال حرکت است و بشر دارد تمام چیزهایی را که برایش لازم و حیاتی است نابود میکند، وسک معتقد است آنچه بشر گم کرده و باعث رسیدن او به لبهی پرتگاه شده صداقت و ایمان است. از طرف دیگر تعامل بین طبیعت و انسان است که تاثيرات فراواني بر هم دارند، در حالي كه انسان در حال نابود کردن طبیعت است. و همینطور درد و اندوه و مصیبتی که -حداقل از جنگ جهانی دوم به این سو- بشر برای خودش به وجود میآورد. وسک در شوروی کمونیستی خیلی تحت فشار بوده و پس از آن دوره نيز ارتباط نزدیک او با این مسائل و رنجهایی که انسانها برای هم ایجاد میکنند برای او خیلی مهم است و او تاکید میکند که عشق در دنیای معاصر گم شده است. اینها مسائلی است که در روحیه و نگرش آهنگساز برای من جالب و جذاب بود. از طرف دیگر اجرای آثار پستمدرن هم جزو علایق من بوده و هست.

آيا در برنامههای آتی ارکستر، اجرای آثار دیگري از وسک قرار دارد؟
ما قصد داشتیم این برنامه را در تالار وحدت اجرا کنیم ولی با برنامهی جشنوارهی مقاومت تداخل پيدا كرديم و چون ارکستر نیلپر طی یک سال اخیر در تالار رودکی اجرايي نداشته مجوز اجرا در وحدت را دریافت نکردیم و به هر حال به همین اجرا در رودکی با همین قطعات اکتفا کردیم. امیدواریم در مهر یا آبان ماه در تالار وحدت کنسرتی داشته باشیم اما هنوز رپرتوار آن قطعی نشده، شاید مجموعهای از آثار پست مدرن را اجرا کنیم یا آثار دیگري از وسک را٬ ولی قطعا به همین راحتی از کنار وسک نخواهیم گذشت چون در این دو شب وسک تازه قدری شناخته شده است.

انتخاب این قطعات چطور انجام شد؟ شما پیشنهاددهنده بودید؟ نقش مدیریت ارکستر چه بود؟
در اکثر ارکسترهای خصوصی این اتفاق خیلی سخت میافتد و معمولا رهبر ارکستر نقش مدیریت را هم به عهده دارد. تجربههای دیگر نشان میدهد وقتی رهبر ارکستر درگیر مسایل اجرایی و مدیریتی میشود، نظم كارها به هم ميريزد و روی کیفیت کار نيز اثر میگذارد. ما در نیلپر با آقای تارخ، مدیریت ارکستر به این نتیجه رسیدیم که مسوولیتها را کاملا تفکیک کنیم. بخشی از کارها (مثل امور نوازندگان و مسایل قراردادها و نظم و کنترل تمرینها و مسایل اداری مجوز و تالار و...) تحت نظر مدیریت بوده و من هیچ دخالتی نداشتهام. در زمينهي خود برنامه، انتخاب قطعات و تصمیمگیری اجرای این آثار تعامل بین رهبری و مدیریت به این تصمیم رسید. من به ایشان اجرای این آثار را پیشنهاد کردم و ایشان هم با تمام ریسکهایی که داشت با اجرای این برنامه موافقت کردند و البته به نحو شایستهای و بالاتر از سطح کنسرتهاي موجود -مثل پذیرایی از میهمانان ویژه و طراحی صحنه و قبل از اجرا هم با حمایت کامل- به اجرای این کنسرت کمک کردند. من فقط اجراکننده بودم و در بخشهای دیگر مثل روابط بینالملل دوستانی به ما کمک کردند تا با آقای وسک و ناشر ایشان در ارتباط باشیم.

این کنسرت با رعایت حقوق مادی و معنوی آهنگساز در حال اجراست. برخورد آقای وسک با اجرای آثارشان در ایران چطور بود؟
بله ما برای اجرای این آثار با خود آهنگساز و ناشر ایشان در ارتباط بودیم و به جز اجارهی پارتیتورها فقط برای اجرای این قطعات مبلغی حدود ۱۲۰۰ یورو باید به ناشر پرداخت میشد. (این را اضافه کنید به هزینههای سالن و دستمزدها و موارد دیگر) اما برای ما این ارتباط و رعایت این استاندارد بسيار مهم بود.

برخورد آقای وسک با این کنسرت برای خود من خیلی خوشایند و غیرقابل پیشبینی بود. طی تماسها و ارتباطی که در این مدت داشتیم ایشان از اجرای آثارشان در ایران خیلی استقبال و ابراز خوشحالی کردند. در یکی از ایمیلها نوشته بودند: "تنها تجربهی شخصی من از ایران به سال ۱۹۷۰ برمیگردد که در آن زمان وقتی با قطار در حال سفر از باکو به ارمنستان بودم کوهها و مرز آبی ایران را دیدم و برایم بسیار جذاب و دوستداشتنی بود و اینکه بتوانم با کشوری که از نظر جغرافیایی فاصلهی زیادی با من دارد، ارتباط برقرار کنم بسیار خوشایند است." دیروز عصر قبل از اجرا نامهای را برای اعضای ارکستر و شنوندگان ارسال کردند و نظر و احساس خودشان را با مخاطبان به اشتراک گذاشتند که در هر دو شب برای حضار نيز خوانده شد.

در پايان اگر صحبت دیگری باقي مانده، بفرمایید.
فقط میخواستم از تعدای از دوستان تشکر کنم. از نوازندگان ارکستر که بسیار زحمت کشیدند و تمرینات فشردهای را پشت سر گذاشتند -این اجرا در ده جلسه تمرین آماده شده- و آثاری را که از نظر اجرا نيز سنگین هستند، را به خوبی اجرا کردند. از امیر باورچی، مایستر ارکستر که در عین حال سولیست برنامه هم هستند، تشکر میکنم. همینطور از آقای پورصمدی، مایستر آلتوی ارکستر تشکر میکنم. بهخصوص که ارکسترها معمولا در بخش آلتو ضعفهایی دارند و ایشان برای ارکستر خیلی زحمت کشیدند و در نهایت از مدیریت ارکستر آقای تارخ و آموزشگاه نوای امین به عنوان دفتر ارکستر نیلپر هماهنگیها را انجام دادند، تشکر میکنم.

با سپاس از آقاي نويد گوهري كه وقت خود را در اختيار موسسه ايراس قرار دادند.

تهيه و تنظيم: سيدعباس سيدين، عضو شوراي فرهنگي ايراس

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 29934