توصيه مطلب
۰
 
تاريخ قرقيزستان
 

تاريخ قرقيزستان
 

وقایع نامه های کهن چینی برای نخستین بار از قومی به نام (کین-کن ) یاد می کنند که با قرقیز ها مشابهت زیادی داشته اند. در آن زمان قرقیز ها در بخش علیای رود ینی سئی سکونت داشتند و از این رو گاهی آنان را (ینی سئی قرقیز )می گفتند. احتمالا خط ترکی که از سده ۵ تا ۷ در این بخش از نواحی ینی سئی رواج داشته متعلق به قرقیز ها بوده است. قرقیزها در سال ۸۴۰ دولت اویغور را در شمال باختری مغولستان برانداختند و خود اراضی میان رودهای ینی سئی و ارخن را اشغال کردند. 

ختائیان به نوبه خود در سده دهم قرقیز ها را از این ناحیه بیرون راندند.اعتلای امپراطوری مغول باعث شد (۱۳م) تا عده ای از قرقیز ها به سمت جنوب مهاجرت کنند و در عین حال عده ای در حوزه ( مینوسینسک) باقی ماندند و اعقابشان سر انجام در این ناحیه میان اقوام خاکاس و تووینی حل شدند.با این همه قرقیز ها از مدتها پیش به ارتفاعات تین شان که تقریبا معادل سرزمین کنونی قرقیزستان است، نقل مکان کرده بودند.این ناحیه در دست اقوام ترک تورکش، قرلغ قرار داشت و از سده ۱۰ تا ۱۲ در دست قراخانی قرار گرفت. 

در سده ۱۳ مغولها آن را فتح کردند و از این پس بخشی از اولوس جغتای نام دومین فرزند چنگیز شد. اولوس جغتای بخارا و سمرقند را هم، که از صدها سال پیش از آن با قرقیزها داد و ستد بازرگانی داشت، در بر می گرفت. در سده ۴ سرزمین قرقیز ها تحت حکومت خانات مغولستان قرارگرفت. این موضوع سبب مهاجرت عده ای از قرقیز ها به ترکستان خاوری شد. بخشی از این مهاجرین پس از آنکه منچو در سال ۱۷۵۸ اویراتها را شکست داد، به نواحی تیان شان باز گشتند. 

گرویدن قرقیزها به اسلام از اواسط سده ۱۷ آغاز شد. هر چند پای بندی آنها به اسلام در این ایام هنوز ریشه نگرفته بود، معهذا در اشعار حماسی خود جنگ با اویراتها را یک جنگ مذهبی می خوانند. پس از شکست اویراتها در سال ۱۷۵۸ قرقیزها اسماً از اتباع چینی محسوب می شدند ولی عملا قوم مستقلی بودند که تحت رهبری ماناپ ها و بای ها، خود زندگی می کردند. حرفه عمده قرقیزها گله داری و بیابانگردی بود که آنها را ناگزیر به نقل مکانهای طولانی مي ساخت. قرقیزها در اوایل سده نوزدهم مورد تاخت و تاز خانات خوقند قرار گرفتند و در دهه ۱۸۳۰ ناگزیر به پرداخت خراج به این خانات شدند. در چنین ایامی پای بندی قرقیزها به اسلام به سبب نفوذ خوقند ریشه دارتر شد. خانات خوقند در سال ۱۸۶۸ تحت الحمایگی روسیه را پذیرفت و ۸ سال بعد به عنوان ایالت فرغانه ضمیمه امپراتوری روسیه شد. 

روسها در سال ۱۸۶۲ پادگان نظامی خود را در بیشکک مستقر کردند و تا ۱۴ سال بعد با فتح دره آلای اشغال این نواحی را تکمیل نمودند. آمدن روسها موجب مهاجرت پارخای از قرقیز ها به پامیر و افغانستان شد. در سال ۱۹۱۶ آسیای میانه به سبب صدور فرمان روسیه برای سربازگیری از مردم ترک، این سامان جهت خدمت در یگانهای غیر رزمی ارتش، در آشوب فرو رفت كه این عمل باز هم سبب مهاجرت عده زیادی از قرقیز ها شد، ولی مهاجران این بار به چین رفتند. پس از مدتی جنگ سخت میان ملیون قرقیز، ارتش سفید و مداخله گران خارجی از یک سو و ارتش سرخ از سوی دیگر، سرانجام قدرت شوروی در سال ۱۹۱۹ در قرقیزستان مستقر شد، با این حال جدال بر سر قدرت در بعضی از نواحی قرقیزستان بویژه در جنوب آن تا سال ۱۹۹۲ به درازا کشید. 

در سال ۱۹۱۸ جمهوری ترکستان که نواحی قرقیز نشین هم بخشی از آن را تشکیل می داد، اعلام موجودیت کرد. در مرز بندی ملی سال ۱۹۲۴ اراضی قرقیزنشین از ترکستان جدا شد و نام ایالت خود مختار قره قرقیز را به خود گرفت.در ماه می ۱۹۲۵ به ایالت خودمختار قرقیز تغییر نام داد و درفوریه ۱۹۲۶ به جمهوری خود مختار و در ۵ دسامبر ۱۹۳۶ به جمهوری متحد تبدیل شد. با اصلاحات گورباچف و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، کشور قرقیزستان در سال ۱۹۹۱ موفق به کسب استقلال و به عنوان یک کشور مستقل در صحنه سیاسی جهان ظاهر شد.

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 24471