توصيه مطلب
۰
 
جشن‌های روسیه‌ی معاصر
 

پس از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ میلادی کلیسا از دولت روسيه جدا شده و جشن‌های کلیسایی دیگر جزو اعیاد دولتی به حساب نمی‌آمدند. به تازگی جشن میلاد مسیح (Рождество) که یکی از اعیاد اصلی در آیین مسیحیت است دوباره به یکی از جشن‌های دولتی بدل گشته است.
جشن‌های روسیه‌ی معاصر
 

ايراس؛ از اعیاد محبوب روسها در عصر حاضر میتوان به موارد ذیل اشاره کرد: جشن سال نو، روز جهانی زن (۸ مارس) و جشن پیروزی. 


جشن سال نو 

نخستین بار طبق فرمان تزار پتر کبیر جشن سال نو در روسیه برپا گشت. در آن دوران جشن سال نو در دربار شاهی و به همراه کارناوالهای شاد و مراسم آتشبازی همراه بود. در عصر ما جشن سال نو معمولاً در کانون خانواده و یا در جمع دوستان نزدیک برگزار میشود و در واقع بیشتر یک جشن خانوادگی است. 

از دیرباز قرار دادن درخت کاج سال نو در خانهها و تزئین آن با عروسکها و حلقههای گل جزو رسوم تغییر ناپذیر جشن سال نو در روسیه محسوب میشود. این سنت از آلمانها به مردم این سرزمین رسیده است. والدین برای کودکان خود هدایای سال نو خریده و آنها را زیر درخت کاج زینت شده قرار میدهند. 

تمام اعضای خانواده، قوم و خویش نزدیک و دوستان شب ۳۱ دسامبر دور هم جمع شده و پشت میز عید که بر روی آن پر از انواع خوراکیهای مخصوص این شب است مینشینند. قبل از هر چیزی افراد به مناسبت سالی که رو به پایان است شامپاین نوشیده و از حوادث خوبی که در طی سال جاری گذشت با هم صحبت میکنند. چند دقیقه پیش از شروع نیمهشب رادیو و تلوزیون پیام تبریک رئیسجمهور روسیه را پخش میکند. رأس ساعت ۱۲ شب از برج «اِسْپاسْکایا» در کرملین مسکو ساعتهای برج را به صدا در آورده که ۱۲ ضربهی آن نشانهی آغاز سال نو است. بعد از آن سرود ملی روسیهی فدراتیو پخش میشود. 

در بعضی از خانوادههای روسی رسم هدیه دادن به یکدیگر از رسوم پسندیده به حساب میآید، اما این رسم بین همهی خانوادهها مرسوم نیست. در عین حال چیزی که بین تمام روسها دیگر عادت شده تماس گرفتن با دوستان و خویشاوندان در آستانهی سال نو و یا تقدیم کارتهای تبریک سال نو با آرزوی خیر برای یکدیگر است (با پیشرفت تکنولوژی امروزه به شکل پست الکترونیکی و یا پیامکوتاه در آمده است). 

بر خلاف کشورهای اروپایی که عید میلاد مسیح را در ۲۵ دسامبر جشن میگیرند، کلیسای ارتدوکس روسی این عید را در ۷ ژانویه جشن میگیرد. این تاریخ در تقویم روسی به عنوان روز تعطیل ثبت شده است و از ۱ تا ۷ ژانویه نیز به عنوان تعطیلات سال نو و تعطیلات زمستانی برای همهی شهروندان روسی به حساب میآید. 

جشن سال نو در روسیه با تعطیلات ده روزهی زمستانی مدارس همزمان شده است. در مدارس، باشگاهها، خانههای تئاتر و سالنهای کنسرت نمایش برای کودکان و مراسم باله برای جوانان ترتیب داده میشود. نمایش اصلی سال نو در کاخ بزرگ کرملین برگزار میشود. 

قهرمانان محبوب جشن سال نو در روسیه دِدْ مارُز Дед Мороз (در معنای لغوی بابابزرگ سرما) و اِسْنِگوراچکا (Снегурочка) نوهی دِدْ مارُز است. دِدْ مارُز روسی به «سانتاکِلاوز» (بابا نوئل در زبان فارسی که برگرفته از واژهی فرانسوی Papa Noëlاست) شباهت دارد، اما بین آنها تفاوتهایی نیز وجود دارد. بابانوئل یک شخصیت تاریخی و داستانی در فرهنگ عامیانه کشورهای غربی و مسیحی است و عمدتاً یک پیرمرد چاق با ریش سفید بلند و لباس قرمز است که در روز کریسمس یا شب قبل از آن هدیههایی را برای بچهها میآورد. 

او کاملاً یک شخصیت شاد و خوشمشرب است که شوخی و شادی را دوست دارد، اما دِدْ مارُز روسی اصلاً در این حد شخصیت شادی نیست و بیشتر مردی سختگیر و اخمو است، ولی همیشه عادل است. در آغاز دِدْ مارُز روسی در پالتوی خز به رنگ آبی، سرمهای و یا سفید با ریش سفید بلندی مجسم میشد که در یک دستش عصا و در دست دیگرش کیسهای پر از هدیه برای کودکان بود و چکمههای نمدی به پا میکرد، اما بعدها به مرور زمان تحت تاثیر بابا نوئل اغلب در لباس قرمز دیده میشود. همهی کودکان میدانند که محل زندگی دِدْ مارُز در قطب شمال است و پیش از جشن سال نو او سوار بر ارابهی سه اسبهی روسی (تِرویکا- тройка) در تمام شهرها و روستاهای این کشور گسترده حرکت کرده تا به همه سال نو را تبریک بگوید. 

اگر چه در کشورهای مختلف دنیا شخصیتی مشابه با دِدْ مارُز و در قالب نامهای مختلف (Santa Claus، Papa Noël و غیره) وجود دارد، اما همراه دائمی دِدْ مارُز، اِسْنِگوراچکا یک شخصیت کاملاً روسی است که در فرهنگ سرزمینهای دیگر وجود ندارد. مطابق افسانهها و فولکلور اِسْنِگوراچکا دخترکی است که نوهی دِدْ مارُز است. او را از برف و یخ ساختهاند و به او حیات بخشیدند. دخترک از خورشید و گرمای بهاری میترسد، چرا که گرما او را آب میکند. 

در روزهای جشن سال نو در میدانهای شهر درخت کاج بزرگی قرار میدهند و آن را با گویهای و لامپهای رنگارنگ آذین میکنند. آدم برفی (Снеговик) هم یکی دیگر از سمبلهای سال نو در روسیه است. آدم برفی که ریشه در بازی زمستانی کودکان دارد از سه گلولهی برفی تشکیل شده است، بزرگترین گلوله پایهی آن، گوی متوسط سینهاش و کوچکترین گوی سرش را تشکیل میدهد. 


جشن ۸ مارس 

روز جهانی زن یکی دیگر از جشنهای دولتی روسیه و از جمله جشنهای محبوب در سراسر دنیا است. در تقویم روسی این روز تعطیل اعلام شده است. این روز بهانهای است که مردان چه در خانه و چه در محل کار به زنان تبریک بگویند و به آنها گل و یا هدیه تقدیم کنند. این روز نخستین جشن بهاری در روسیه است، جشن زیبایی و عشق زنانه است، سرور بهار و امید است. شاید امروزه کمتر کسی به خاطر داشته باشد که این جشن در تاریخ به مناسبت همبستگی جهانی زنان در مبارزه برای به دست آوردن برابری اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در سال ۱۹۱۰ در دانمارک شکل میگیرد. 


جشن پیروزی 

جشن پیروزی، روزی ویژه برای همهی روسهاست. این روز مقدس یادآور پیروزی در جنگ جهانی دوم (۱۹۴۵-۱۹۴۱) علیه فاشیزم است. این جشن تلفیقی از شادی و اشک مي باشد. در این جشن که روز ۹ ماه می است در مسکو در میدان سرخ رژهی نظامی برگزار میشود و به هنگام زمان سکوت رأس ساعت ۱۹، دین و احترام خود را به کشته شدگان جنگ اعلام میکنند. رئیس کشور و شهروندان روسیه بر روی مقبرهی شهیدان گمنام که در کنار دیوارهای کرملین در خاک آرامیدهاند تاج گلهایی قرار میدهند. 

بنا بر رسم و رسوم، کهنه سربازانی که با یکدیگر همسنگر بودند در حالیکه نشانهای افتخار خود را بر سینه زده و دسته گلی در دست دارند به ملاقات یکدیگر میروند. در سراسر شهر پرچمهای سرخ میآویزند گویی که انسان را به سالها پیش و به زمان حکومت شوروی میبرند. بسیاری از خارجیانی که در روز جشن پیروزی در روسیه بودند به این نکته اذعان داشتهاند که: «ما امروز سوسیالیسم را دیدهایم». 


روز مدافعین میهن 

این جشن که در ۲۳ فوریه برگزار میشود، یک جشن مردانه است و نه تنها نظامیان، بلکه تمام کسانی که در ارتش خدمت کردهاند آن را جشن گرفته و در این روز زنان به مردان و دختربچهها به پسربچهها (که مدافعین آیندهی میهن هستند) تبریک میگویند. 

از دیگر جشنهای رسمی در روسیه معاصر میتوان به موراد ذیل اشاره کرد: روز روسیه در ۱۲ ژوئن؛ روز وحدت ملی در ۴ نوامبر؛ جشن بهار و کار در ۱ می. 

از میان جشنهای غیر رسمی در روسیهی معاصر، روز تاتیانای مقدس در ۲۵ ژانویه از شهرت بسزایی برخوردار است. در سال ۱۷۵۵ در چنین روزی امپراطریس الیزاوِتا پِطرُونا فرمان افتتاح دانشگاهی در مسکو را صادر کرد. به همین روی روز تاتیانای مقدس امروزه به عنوان روز دانشجو جشن گرفته میشود. 

روز دانش در اول سپتامبر در روسیه جشن گرفته میشود. در این روز مدارس و آموزشگاهها و مؤسسات عالی سراسر کشور شروع به کار میکنند. دانشآموزان کلاس اول که برای نخستین بار وارد مدرسه میشوند این روز را با شکوه هر چه تمامتر جشن میگیرند و در لباسهای کاملاً مرتب برای معلمان خود دستهگل هدیه میبرند.
 
از جشنهای دیگری که در روسیه برگزار میشوند، جشنهای مربوط به حرفهها و مشاغل گوناگون است. برای مثال روز معلم، روز پزشك، روز معدنچی، روز پلیس، روز کارگران راهآهن، روز جغرافیدانان و غیره. سنت جشنهای وابسته به مشاغل گوناگون از زمان حکومت شوروی به جای مانده است که در آن زمان این جشنها هدفی ایدئولوژیکی را دنبال میکرد، اما امروزه جشن گرفتن این مناسبتها تنها بهانهای است تا همکاران گرد هم آمده و روابط دوستانهای بین آنها حاکم شود. از میان این جشها روز معلم از اهمیت بسیاری برخوردار است، چراکه یکی از مهمترین و حساسترین مشاغل در سراسر کرهی زمین است. 

شهرهای کشور روسیه نیز جشنهای مخصوص به خود را دارد و این سنتی است که به تازگی باب گشته است. در مسکو روز شهر را در اولین یکشنبهی ماه سپتامبر جشن میگیرند. در این روز در خیابانها و میدانهای پایتخت کنسرتها، نمایشهای زیبا و مسابقات ورزشی برپا است. شهروندان مسکویی و مهمانان این شهر در پارکها و خیابانهای تزئین شدهی آن قدم میزنند و از اوقات خود لذت میبرند. 

منابع:
۱. کوزنیتسُف آ.ل. از تاریخ فرهنگ روسی، مسکو، ۲۰۰۷.
۲. باسکو، نینا واسیلیونا. آشنایی با سنن و زندگی مردم روسیه، مسکو، ۲۰۰۷.
۳.http://ru.wikipedia.org/wiki/%D۰%۹۴%D۰%B۵%D۰%B۴_%D۰%۹C%D۰%BE%D۱%۸۰%D۰%BE%D۰%B۷ 

نویسنده: سیده مهنّا رضایی، عضو شوراي فرهنگي ايراس


انتهاي متن/

Share/Save/Bookmark
کد خبر: 32996